PHƯỢNG HỒ TRÒ CHUYỆN VỚI
NHÀ VĂN LÊ THỊ NHỊ.
Lê Thị Nhị sinh
năm 1943 tại Bắc Ninh. Lớn lên tại Hà Nội. Năm 1954 (sau Hiệp định Genève và
khi miền Bắc–miền Nam phân chia), bà di cư vào Sài Gòn. Năm 1981, bà rời Việt
Nam định cư tại Hoa Kỳ. Hiện bà sống tại McLean, Virginia, Mỹ cùng con cháu. Bà
là chủ nhiệm nguyệt san Kỷ Nguyên Mới — xuất bản tại Virginia từ năm 2000 và
đa,3 nhận chức vụ Thủ Quỹ Ban Chấp Hành
Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại. Với vai trò này, bà không chỉ viết mà còn hỗ trợ,
hướng dẫn, và khuyến khích nhiều cây bút trẻ và các sinh hoạt văn học trong
cộng đồng Việt hải ngoại. Nói cách khác — bên cạnh việc là một tác giả — Lê Thị
Nhị còn là “người giữ lửa” văn hóa Việt, gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần
của cộng đồng người Việt tại Mỹ.
Những tác phẩm
tiêu biểu của bà bao gồm: Ngày Về (Tập
truyện) 1995. Mùa Đông Hò Hẹn (Tập Truyện) 1999. Sóng Thời Gian (Tập Truyện)
2002. Đôi Mắt Hoàng Hôn (Tập truyện) 2009 và gần đây nhất, bà tham gia tuyển
tập Viết Bên Dòng Potomac do tạp chí Văn Phong thực hiện với sự góp mặt của 86
tác giả sống Bên dòng Potomac.
Trong
số báo này, Nhà văn Võ Phú đã có một bài viết rất sâu sắc về bà, cho nên buổi
trò chuyện hôm nay chỉ như những lời tâm sự
về quá trình cầm bút của bà. Tróng đó có cơ duyên nào đưa bà đến với van
chương.
Đã
ba mươi năm kể từ khi chính thức cầm bút, bà vẫn nhớ rất rõ từng chi tiết :
PH: Con đường nào đưa bà đến với văn chương?
LTN: Tôi đến với văn chương rất sớm vì tôi thích đọc sách
từ khi còn rất nhỏ.
Tuy nhiên, mãi đến năm 1995 tôi mới chính thức viết
văn do một sự tinh cờ.
Hồi đó, TS. Lưu Nguyễn Đạt mới một số văn thi sĩ
trong vùng đến nhà họp bản vẽ việc phát hành tam cá nguyệt san Cỏ Thơm, và TS Lưu Nguyển Đạt mời tôi
viết bài. Tôi cưởi đáp:
- Cô có viết bao giở đâu! (TS Lưu Nguyễn Đạt là phu quân
của cô cháu Phùng Thị Hạnh của tôi)
Anh Đạt nói: - Thì bây giờ cô viết!
Tôi về nhà, ngay tối hôm ấy, tôi đặt bút viết
ngay truyện ngắn đầu tay: NGƯỞI MẸ. Vả truyện NGƯỞI MẸ được
hoàn thành ngay trong đêm ấy .
Truyện được đằng trên tam cá nguyệt san
Cỏ Thơm số 1.
Sau khi truyện được đăng, nhiều bạn bè thân quen
khen hay, nhất lả các em trong Hội Văn Hoá Vùng Hoa Thịnh Đốn mà tôi
thường cùng sinh hoạt!. Truyện lại được các đài phát thanh ở VA, TX,
Canada diễn đọc khiến tôi tứ tin hơn và tiếp tục viết!
Viết được mấy truyện, anh Nguyễn Xuân Thưởng, Chú Tịch
Hội Vằn Hoạ Việt Nam Vùng Hoa Thịnh Đốn, đề nghị: -Cô in sách đi! Tụi con book
phòng ở trường George Mason , Ra Mắt Sách cho cô!
Thế là buổi Sinh Hoạt Văn Hoạ Mùa Thu 1996 được tổ chức
với khoảng 200 quan khách tham dự!
Gọi lả Buổi Sinh Hoạt Văn Hóa Mua Thu là vi ngoài việc
giới thiệu tập truyện ngắn NGÀY VỀ của Lề Thị Nhị, còn có triển lãm : ảnh nghệ
thuật của Hội Nhiếp Ảnh Vùng Hoa Thịnh Đốn, nghệ thuật Điêu Khắc,cúa Điêu khắc
gia Nguyễn Văn Hô , nghệ thuật Cắm Hoa và Tĩa Hoa, của bà Vũ An Thanh, Bầy
mâm cỗ truyền Việt Nam của bà Đỗ Lệnh Thông và một chương trình văn nghệ mở
đầu với bản nhạc Ngày Về của Hoảng Giác qua giọng hát trầm ấm cúa ông Vù An
Thanh và tiếng đàn keyboard của nhạc sĩ Trần Kính.
Phượng Hồ: Những hồi ức thật đẹp và thú vị, có phải đó
là thời điểm nào bà cảm thấy mình “trở thành nhà văn” đúng nghĩa?
Lê Thị Nhị:Theo tôi thì viết văn thì được gọi là Nhà Văn,
làm thơ thì gọi lả Nhả Thơ , còn lại là văn, thơ hay hoặc dở lả chuyện
khác!
Phượng Hồ: Trong hành trình sáng tác, ai là người có
ảnh hưởng lớn nhất đến phong cách viết của bà?
Lê Thị Nhị: Tôi
đọc nhiều nên không có tác giả nào đặc biệt ảnh hưởng đến phong cách viết của
tôi.
Phượng Hồ: Từ năm 2000, bà là một trong nhóm sáng lập Câu
Lạc Bộ Văn Học Nghệ Thuật Vùng Thủ Đô Hoa Thịnh Đốn / Nhà Việt Nam — một tổ
chức văn hóa dành cho cộng đồng người Việt tại vùng Washington D.C. và vùng phụ
cận. Cùng lúc, bà tham gia sáng lập tủ sách Tiếng Quê Hương tại Virginia, nhằm
gìn giữ và phát huy văn học, tiếng Việt nơi đất khách. Bà quan niệm thế nào về trách nhiệm xã hội
của người cầm bút?
Lê thị Nhị: Văn chương tiểu
biểu cho văn hóa của một dân tộc và có ảnh hưởng lâu dài đến các thế hệ mai
sau. Do đó, theo tôi nghĩ, người cầm bút có trách nhiệm rất lớn đối với
xã hội. Qua các tác phẩm, các tạc giã có thể tôn vinh những cái hay, cái để của
thời đại minh đang sống và cũng có thể nều lên những cái xấu, những
hủ tục xưa cũ để thay đổi theo thời đại mới.
Phượng Hồ: Bà nghĩ gì về
văn chương hải ngoại và những người đọc bây giờ?
Lê Thị Nhị: Theo tôi thì vằn chương hôm nay tại
hải ngoại đang thiếu độc giả! Thế hệ giả nhiều người đá ra đi, những
người còn lại, mắt mở nên không còn cái thú đọc sách! Thế hệ trẻ, đa số không
biết đọc tiếng Việt!
Độc giả trẻ ngày
nay có thói quen đọc sách trên mạng nên có lẽ chúng ta cần phổ biến tác phẩm
trên mạng để phổ biến được xa và nhiều hơn .
Phượng Hồ:Khi độc giả nói rằng họ tìm thấy mình trong tác phẩm của bà, bà cảm thấy
điều gì?
Lê Thị Nhị: Nếu độc
giả nói rằng họ tìm thấy họ trong tác phẩm của tôi thì tôi rất vui và hạnh phúc
vì như thế có nghĩa lả tác phẩm của tôi
đã nỏi lên được cái chung vả được chia sẻ. Văn chương giúp tôi hiểu con người vả yêu cuộc
đời hơn
Phượng Hồ: Bà có tin rằng mỗi nhà văn đều
mang trong mình một nỗi buồn “chọn lọc” — và nỗi buồn ấy trở thành chất liệu
của họ?
Lê Thị Nhị: Trong
cuộc sống đời thường, tôi yêu mình, yêu người, yêu đời và yêu cuộc sống!
Tất cả những điều ấy đã được thể hiện trong từng trang viết của
tôi.
Nhà Văn Lê Thị Nhị được nhiều người yêu thich và ngưỡng mộ vì văn tài và
thái dộ tích cực hoạt động trong các sinh hoạt văn học nghệ thuật cộng đồng. Văn phong của bà
thường hướng về: tình yêu quê hương, nhớ nhung miền Bắc, nỗi niềm người di cư,
thân phận người Việt lưu vong, nhớ thương quá khứ lồng ghép với giá trị đạo đức, tình người,
tâm tình của người phụ nữ Việt trong bối cảnh thay đổi lớn của đất nước và xã
hội. Bà là một người nổi bật trong cá sinh hoạt cộng đồng người Việt tại vùng
Hoa Thịnh Đốn với tính cách lạc quan và
năng nổ đóng góp đáng kể cả về văn
chương lẫn sinh hoạt bảo tồn văn hóa dân tộc.
Chân thành cảm ơn
nhà văn Lê Thị Nhị về cuộc trò chuyện thân mật và thẳng thắn này.
PHƯỢNG HỒ