724 . ĐINH CƯỜNG - DỪNG CHÂN NGHỈ BÊN ĐƯỜNG, NHỚ TẾT ĐẾN.

 

Thơ ĐINH CƯỜNG Dừng chân nghỉ bên đường. nhớ Tết đến

ĐINH CƯỜNG

Dừng chân nghỉ bên đường. Nhớ Tết đến

Ngã ba ngẫu nhĩ khôn hàn
Dừng chân chợt ngó phố quàng vai xuân
(Bùi Giáng)

Rằm tháng chạp. mù sương phía trước
người đi về trong cánh rừng trơ
có tiếng chim gì kêu rất lạ
chim ở đâu xa lắm bay về

dừng chân lại bên đường rêu phủ
thấy gì đâu. lớp lá vàng xưa
lá rơi từ mấy mùa thu trước
cứ nằm im qua bao nắng mưa

và tết đến. sương mù giăng phủ
thấy chi đâu mấy nụ mai vàng
nơi tứ xứ. cứ ngồi hiên vắng
buồn thì vô thắp một cây nhang

…

Virginia, Jan. 16, 2014
Đinh Cường

 

Đứng giữa trời cuối năm
sơn dầu trên bố 14 x 18 in
đinhcường

Rêu phong
sơn dầu trên giấy plast. 18 x 20 in
đinhcường

723 . TRƯƠNG VŨ - BẠN CŨ

TRƯƠNG VŨ Bạn cũ

CẢM HỨNG ĐẦU THU, sơn dầu trên bố, 30" X 24",  Trương Vũ thực hiện tháng 9.2017

Cách đây khoảng 20 năm, họa sĩ Đinh Cường có triển lãm tranh ở Đại Học George Mason, Virginia. Đến dự triển lãm, đi một vòng xem tranh, tôi bỗng khựng lại khi bất ngờ trông thấy một bức chân dung của mình bằng sơn dầu do Đinh Cường vẽ. Tranh đề bán, với giá rẻ mạt. Tôi không hề biết là Cường đã vẽ chân dung tôi. Hỏi, Cường chỉ mĩm cười. Tôi biết, bạn tôi thường đùa rất tế nhị. Dĩ nhiên, tôi hãnh diện và vui lắm. Cho đến lúc đó, dù có nhiều bạn bè trong giới họa sĩ, ngoài những bức chân dung do chị tôi vẽ, tôi không có một bức chân dung sơn dầu nào của mình từ một họa sĩ khác. Bức chân dung này được mang về nhà, treo một thời gian, rồi không hiểu vì sao sau vài lần thay đổi chỗ ở, nó biến mất. Tôi lục lọi nhà kho và cùng khắp, vẫn không tìm ra. Tôi cũng không có hình chụp bức tranh đó. Tôi tiếc vô cùng, và vẫn tiếp tục tìm. Bài viết ngắn này chỉ sẽ được xem là hoàn tất khi nào tôi tìm thấy nó.

Ngược dòng thời gian, hơn bốn mươi năm trước, Đinh Cường có tặng tôi một bức tranh nhỏ, cỡ 8.5 “ x 11.5”. Tôi thích lắm. Tranh sơn dầu trên giấy nhôm, thực hiện theo một phối hợp tài tình của nghệ thuật Đông và Tây. Tôi đặt tên bức tranh là Tiếu Ngạo. Sau này, ở Mỹ, tôi sưu tập thêm một số tranh của Đinh Cường, từ nhiều cuộc triển lãm khác nhau. Tuy nhiên, Tiếu Ngạo vẫn là bức tranh tôi quý nhất. Với tôi và Đinh Cường, nó đánh dấu một điểm mốc của tình bạn. Với Đinh Cường, nó đánh dấu một giai đoạn nghệ thuật của tranh vẽ trên giấy nhôm, sau đó không trở lại nữa. Với riêng tôi, nó nhắc nhở đến khoảng thời gian tôi bắt đầu cảm nhận một sức hút từ nội tâm kéo tôi vào thế giới của nghệ thuật. Bức tranh vẫn để lại Việt Nam khi tôi rời quê hương hai năm sau đó.

Cuối năm 1985, gia đình tôi chuẩn bị sang Mỹ đoàn tụ. Tôi viết thơ đề nghị nhà tôi tìm cách mang bức tranh sang. Nhà tôi đã làm được. Tôi vui mừng như gặp lại một người bạn cũ. Nhưng rồi, sau đó, cũng vì chuyện dọn nhà, tôi không còn thấy lại bức tranh, tưởng chừng như đã mất đâu rồi. Không ngờ, cách đây vài tuần, trong lần dọn nhà sau cùng, tôi gặp lại nó, do các con tôi khui ra được từ kho đồ cũ, Tôi gọi điện thoại cho vài bạn bè báo tin vui. Tôi chụp lại, gởi kèm theo đây để chia sẻ với các bạn.

Đinh Cường, Tiếu Ngạo, sơn dầu trên giấy nhôm, 8.5” x 11.5 “, thực hiện năm 1974

722 . NGUYỄN MINH NỮU - CUỐI NĂM VÀ NHỮNG NGẬM NGỦI

 

 NGUYỄN MINH NỮU Cuối năm và những ngậm ngùi.

Tôi viết những dòng này vào những ngày cuối của tháng 12 năm 2024. Nỗi ngậm ngùi có từ trước đó vài tháng, khi anh Luân Hoán, một nhà thơ nổi tiếng và sống hết lòng với chữ nghĩa, người sáng lập và điều hành trang Vuông Chiếu Luân Hoán từ  tháng 3 năm 1999, trải qua 25 năm hoạt động vừa gửi thông báo tạm ngừng nhận bài  và giới thiệu các sáng tác bốn phương và theo lời anh Luân Hoán: “Hiện tại các mạng xã hội lớn, như Facebook. YouTube, Instagram, TikTok, Pinterest… hoạt động qui mô và hữu hiệu, ai muốn vui chơi cũng tự làm chủ căn nhà của mình một cách dễ dàng, và thuận tiện trong thế giới nhiều người đọc, nên trang web Vuông Chiếu xét không còn cần tiếp tay để các bạn phổ biến bài nữa. Nên tôi quyết định ngưng phần nhận bài và giới thiệu một cách hạn hẹp nữa”.

Thiếu vắng từ đây một trang web uy tín từ lâu đời để có thể ghé thăm tìm đọc những sáng tác, tin văn từ những ngòi bút đã quen tên dù chưa bao giờ kết nối.

*

Nỗi ngậm ngùi chưa thể nói hết ra thì mới đây Trang VHNT Phạm Cao Hoàng cũng thông báo sẽ ngừng hoạt động từ ngày 1.1.2025 sau 12 năm có mặt. Với tôi, đó là một tin rất buồn và rất choáng.

Dường như, từ lâu tôi quên rằng trang Văn Học Nghệ Thuật Phạm Cao Hoàng là một trang web trên mạng ảo, mà cứ tưởng như đó là một người bạn, người bạn chí thân như Phạm Cao Hoàng ngoài đời. Nơi đó, tôi thú vị được đọc như được trò chuyện với những điều mới lạ và tâm đắc.

Giống như con người thật của Phạm Cao Hoàng, trang VHNT Phạm Cao Hoàng là một trang thân thiện, khiêm cung, tế nhị và rất nghiêm túc trong văn học.

Thân thiện vì với giao diện thông minh, dễ tìm kiếm và  trình bày mỹ thuật làm người ghé vào lập tức bị cuốn hút và yêu thích.

Khiêm cung vì trên giao diện chính, ở các tiểu mục quan trọng Phạm Cao Hoàng đã đề cao các tên tuổi mà ông trân trọng như Đinh Cường, Trương Vũ, Ngô Thế Vinh, Thân Trọng Sơn, Trần Hoài Thư, còn chính Phạm Cao Hoàng thì nằm chung trong tiểu mục Các Tác Giả Khác.  Sau này, có nhiều đề nghị của anh em, ông đã khiêm tốn để tên mình sau chót với hàng chữ tắt PCH.

Tế nhị là trên trang này không có các lời bình luận, dù khen hay chê.  Không công khai người chọn lựa bài, và không phổ biến tên tuổi những tác giả gửi lai cảo. Chúng ta chỉ nhận biết được quan điểm thực hiện trang như một dòng nối của Văn Học Miền Nam và giới thiệu bài vở giá trị của các tác giả trong và ngoài nước.

Ngoài các sáng tác thơ, văn, dịch thuật, Trang web Phạm Cao Hoàng rất chú trọng giới thiệu các tác phẩm hội họa. Chúng ta có thể tìm thấy ở đây hàng ngàn bức tranh của Đinh Cường, Trương Vũ, Nguyễn Trọng Khôi, Nguyễn Sông Ba, Đinh Trường Chinh,,,

Trang web này cũng rất cẩn thận trong cách trình bày, hạn chế lỗi chính tả, thể hiện sự tôn trọng người đọc. Các bài viết, thơ, văn, nhạc, họa, dịch thuật  luôn thấm đẫm chất nhân văn. Có cực đoan lắm không khi thực sự mỗi bài đăng trên trang này luôn tạo cho tôi cái đồng cảm  dễ chịu và hấp dẫn tức thời?

Hầu như mỗi ngày, tôi đều vào trang VHNT Phạm Cao Hoàng để gặp gỡ và theo dõi các sinh hoạt của anh chị văn nghệ sĩ quen biết. Chẳng cần liên lạc cũng nắm bắt được các sính hoạt bạn bè đang viết gì, vẽ gì, kế hoạch sắp tới hay đơn giản hơn là sức khỏe để cảm thấy mình ấm áp biết bao trong vòng tay bạn bè.

Khi Phạm Cao Hoàng thông báo chưa chính thức về việc  ngừng trang web, tôi cảm thấy như mất mát. Mất mát nhiều lắm. Một thói quen? Một niềm vui mỗi ngày? Hay rộng rãi hơn, một khoảng trống khó trám lại cho sinh hoạt văn học nghệ thuật hải ngoại?

Tôi đến gặp, trao đổi trực tiếp với Phạm Cao Hoàng. Đề nghị với anh một vài giải pháp để duy trì lại sân chơi văn học này như tìm người quản lý trang, hay lập ban biên tập tiếp tay, hay… nhưng cuối cùng thì anh nói với tôi: “cũng đành giã biệt mà thôi/mười hai năm ấy ngậm ngùi chia tay”.

Dạo gần đây sức khỏe của Phạm Cao Hoàng sa sút nhiều. Sự suy yếu là chuyện tất nhiên của tuổi tác. Buông bỏ  mọi vướng bận để có thời gian nhẹ nhàng  là một chọn lựa đúng đắn và hợp lý nhất, mà nếu là tôi, tôi cũng sẽ chọn lựa như Phạm Cao Hoàng.

Nhưng thú thật là về phần mình, tôi có cảm giác mất mát thật lớn. Là một hụt hẫng  không biết phải nói sao khi bất chợt mất đi một thói quen bấy lâu nay mà cứ ngỡ sẽ  trường tồn mãi mãi. Thiếu hẳn đi một động lực để sáng tác, thiếu một chí tình để bù khú chuyện văn chương thiếu gì nữa… mà  không mường tượng hết được.

Năm 2024 kết thúc trong tôi bằng nhiều nỗi ngậm ngùi, trong đó có nỗi ngậm ngùi về việc Trang web Vuông Chiếu Luân Hoán và Trang web Phạm Cao Hoàng không còn hoạt động. Nhưng rồi cũng phải chấp nhận sự hữu hạn của mọi thứ trên cõi đời này. Có bắt đầu thì phải có kết thúc. Có lên đường thì có lúc phải dừng chân.

NGUYỄN MINH NỮU

Virginia, 30.12.2024

721 . NGÔ THẾ VINH - CON ĐưỜNG SÁCH SAIGON VÀ CÂU CHUYỆN ĐỐT SÁCH

 

 NGÔ THẾ VINH: CON ĐƯỜNG SÁCH SÀI GÒN VÀ CÂU CHUYỆN ĐỐT SÁCH

CON ĐƯỜNG SÁCH LỊCH SỬ

Khởi từ ý tưởng của báo Tuổi Trẻ, ngày 15.10.2015, Sở Thông Tin và Truyền Thông Thành phố đã khởi công xây dựng con Đường Sách trên đường Nguyễn Văn Bình [là tên Đức TGM Nguyễn Văn Bình] phường Bến Nghé, Quận I TP. HCM. Đây là một con đường nhỏ nằm bên hông Bưu điện Thành phố, nối liền Nhà Thờ Đức Bà và đường Hai Bà Trưng nhưng có ưu điểm là nằm ngay trong khu vực trung tâm thành phố, đây không chỉ là một không gian sinh hoạt văn hóa mà còn là một tụ điểm du lịch, là nơi thường xuyên có nhiều du khách ghé qua.

Sau gần 3 tháng thi công, Đường Sách chính thức được khai trương ngày 09.01.2016. Chỉ với con đường nhỏ chiều dài 144 m, lòng đường 8 m, hai bên vỉa hè rộng 6 m, với thiết kế một bên là 20 gian hàng sách, một bên là café sách và khu triển lãm. Hai đầu Đường Sách là hai bức tượng điêu khắc Cô gái bên trang sách và Suy ngẫm - hai tác phẩm được tuyển chọn từ Trại điêu khắc quốc tế TP.HCM.

Hình 1: Trên Đường Sách, cũng là đường mang tên Đức TGM Nguyễn Văn Bình (1910-1995), bên hông Bưu Điện, chạy dài từ Nhà Thờ Đức Bà tới đường Hai Bà Trưng, như một tụ điểm sinh hoạt văn hóa và du lịch, đang rộn rã không khí Giáng Sinh 2017 với ban nhạc Santa Claus có lẫn cả một ông Tây béo mập cao ngồng thổi kèn, vây quanh là tấp nập khách đi xem, chụp hình, ngồi tụ tập trong các quán cà phê sách, và một số thì tìm mua sách. Đường Sách Nguyễn Văn Bình ngày nay là hình ảnh một mini-đường sách Lê Lợi của hơn 40 năm trước. [Photo tư liệu Ngô Thế Vinh] 

Ông Lê Hoàng khi còn làm Giám đốc Nxb Trẻ đã mơ ước có một không gian chỉ có sách và sách và ông là một trong những người đã đứng ra vận động cho việc hình thành con Đường Sách và sau đó trở thành giám đốc Công ty Đường Sách Thành phố. Đường Sách đã trở thành một không gian khá lý tưởng để các nhà xuất bản, nhà kinh doanh sách có cơ hội học hỏi chia sẻ những kinh nghiệm nghề nghiệp, và cả tiếp cận với giới bạn đọc. Đường Sách trở thành một không gian biểu tượng của văn hóa đọc, nơi gặp gỡ của những người yêu sách, cũng là điểm hẹn lý tưởng cho những người bạn trong và cả ngoài nước.

720 . PHẠM CAO HOÀNG - CUỐI NĂM Ở TRẠM HÀNH

Cuối năm ở Trạm Hành.

Background photo by Phạm Cao Hoàng

ngó quanh chỉ thấy rừng tiếp rừng

một trời sương trắng phủ mùa đông 

những bông quì nở cùng hơi bấc 

quê nhà tan với bóng sương tan

 

thưa mẹ, con đang ở Trạm Hành 

trời đang mùa rét lạnh căm căm 

cuối năm vượn hú trên kè đá 

con hát nghêu ngao hát một mình

 

con bước lang thang bước dặm trường

nhủ lòng đâu lại chẳng quê hương 

ở đâu cũng dưới trời thương nhớ 

một bóng cò lặn lội bên sông

 

thưa mẹ, con đang ở Trạm Hành 

nơi đây còn những khóm su xanh 

những vườn mận chín mùa xuân mới

những đồi trà thơm ngát bình yên

 

những chiều hiu hắt bóng sương rơi

con thở bằng hơi thở núi đồi 

con bước cùng sương đi với khói 

con ăn gió lạnh uống mây trời

 

thưa mẹ, con đang ở Trạm Hành

đâu đây trời đất báo xuân sang

con bỗng nghe lòng con rộn rã 

tiếng quê nhà giục giã trong con

 

cuối năm, ừ sắp hết năm rồi 

nơi đây còn một bóng con thôi

ngó quanh nào biết đâu phương hướng 

quê nhà, nghe xa lắc, mẹ ơi

    

PHẠM CAO HOÀNG

1972

Ghi chú: Đi từ Đơn Dương lên Đà Lạt, qua khỏi đèo Dran thì đến Trạm Hành.

719 .NP PHAN . CÓ MỘT LÚC NÀO

                                                                                                        

 

có một lúc nào

 

 

sẽ có một lúc nào đó
chúng ta sẽ phải tìm về con đường đã từng qua
ở đó có dấu chân thời gian

cơn gió màu xanh lá
thổi qua một nửa mùa xuân
bỗng hốt hoảng ngoái nhìn
bầu trời phía sau lưng
đã rực lên một màu hoang dã

bằng cách nào đó
có thể em sẽ nhặt được
tiếng ca đã từng rơi trên thảm cỏ hồng
bình minh thì rất vội
dòng sông đã bỏ đi rất xa
chỉ còn lại cây cầu
chơ vơ cùng tháng năm rời rã

dù thế nào

em cũng sẽ nhận ra
trong dòng âm thanh bất tận kia
có tiếng thầm thì của bông hoa đã úa tàn
nói với em những điều em chưa từng nghĩ đến
dội vào tâm thức

những sớm mai bình yên

thời gian sẽ song hành với chúng ta
để nâng niu những mảnh vỡ ký ức

ánh trăng xanh vô tình

rơi xuống vạt áo em

gợi mở một mùa thu huyền hoặc

những giấc mơ rối bời

lấp lửng sầu đông

 

                              NP phan

 

718 .PHƯỢNG HỒ . Trò chuyện với Nhà Văn Lê Thị Nhị

                                                                                               

                    

PHƯỢNG HỒ TRÒ CHUYỆN VỚI NHÀ VĂN LÊ THỊ NHỊ.

 

Lê Thị Nhị  sinh năm 1943 tại Bắc Ninh. Lớn lên tại Hà Nội. Năm 1954 (sau Hiệp định Genève và khi miền Bắc–miền Nam phân chia), bà di cư vào Sài Gòn. Năm 1981, bà rời Việt Nam định cư tại Hoa Kỳ. Hiện bà sống tại McLean, Virginia, Mỹ cùng con cháu. Bà là chủ nhiệm nguyệt san Kỷ Nguyên Mới — xuất bản tại Virginia từ năm 2000 và đa,3 nhận chức vụ Thủ Quỹ  Ban Chấp Hành Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại. Với vai trò này, bà không chỉ viết mà còn hỗ trợ, hướng dẫn, và khuyến khích nhiều cây bút trẻ và các sinh hoạt văn học trong cộng đồng Việt hải ngoại. Nói cách khác — bên cạnh việc là một tác giả — Lê Thị Nhị còn là “người giữ lửa” văn hóa Việt, gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của cộng đồng người Việt tại Mỹ.

Những tác phẩm tiêu biểu của bà bao gồm:  Ngày Về (Tập truyện) 1995. Mùa Đông Hò Hẹn (Tập Truyện) 1999. Sóng Thời Gian (Tập Truyện) 2002. Đôi Mắt Hoàng Hôn (Tập truyện) 2009 và gần đây nhất, bà tham gia tuyển tập Viết Bên Dòng Potomac do tạp chí Văn Phong thực hiện với sự góp mặt của 86 tác giả sống Bên dòng Potomac.

Trong số báo này, Nhà văn Võ Phú đã có một bài viết rất sâu sắc về bà, cho nên buổi trò chuyện hôm nay chỉ như những lời tâm sự  về quá trình cầm bút của bà. Tróng đó có cơ duyên nào đưa bà đến với van chương.

Đã ba mươi năm kể từ khi chính thức cầm bút, bà vẫn nhớ rất rõ từng chi tiết :

PH: Con đường nào đưa bà đến với văn chương?

LTN: Tôi đến với văn chương rất sớm vì tôi thích đọc sách từ khi còn rất nhỏ.

Tuy nhiên, mãi  đến năm 1995 tôi mới chính thức viết văn do một sự tinh cờ.

 Hồi đó, TS. Lưu Nguyễn Đạt mới một số văn thi sĩ trong vùng đến nhà họp bản vẽ việc phát hành tam  cá nguyệt san Cỏ Thơm, và TS Lưu Nguyển Đạt mời tôi viết bài. Tôi cưởi  đáp:

- Cô có viết bao giở đâu! (TS Lưu Nguyễn Đạt là phu quân của cô cháu Phùng Thị Hạnh của tôi)

Anh Đạt nói: - Thì bây giờ cô viết!

Tôi về nhà, ngay tối hôm ấy, tôi đặt bút  viết ngay truyện ngắn đầu tay: NGƯỞI MẸ. Vả truyện  NGƯỞI MẸ được hoàn thành ngay trong đêm ấy .

Truyện được đằng trên tam  cá nguyệt san Cỏ Thơm số 1.

717 . LÊ ĐỨC LUẬN . CHÓ TÂY, CHÓ TA.

                                                                                       

 CHÓ TÂY, CHÓ TA

Những con vật được nuôi trong nhà, gọi chung là gia cầm thì con chó được loài người thuần hóa sớm nhất từ loài sói xám và được nhắc đến nhiều trong văn học từ cổ chí kim, từ đông sang tây với những từ ngữ ngọt ngào: trung thành, tình nghĩa, khôn ngoan, thân thiện... Nhưng không hiểu tại sao người Việt mình khi giận hờn nhau thường đem con chó ra chửi: “đồ chó,” “cái mặt chó, ” “cái đồ chó đẻ!”.  Lúc bực bội những chuyện ngoài đường, về nhà con chó chạy ra ngoắc đuôi mừng rỡ, ông chủ lại cho nó một đá cho hả giận… mặc dù nó chẳng có tội tình gì - nó cúp đuôi, tiu nghỉu chạy trốn - chẳng hiểu tại sao(?) Trong nhà vợ chồng cãi nhau, chó là con vật đầu tiên bị mang tai họa. Vì không biết làm sao cho bớt ấm ức, bèn đá con chó, chửi con mèo… Bởi thế, mới có thành ngữ “mắng chó chửi mèo” hay “chỉ chó mắng mèo” là vậy. Thật khốn khổ cho cuộc đời con chó!

       Trời sinh ra con chó có được cái tính bẩm sinh: thính tai, thính mũi, khôn ngoan, thân thiện, gắn bó, thủy chung với chủ.  Người ta nuôi chó coi như một bạn đồng hành giúp ích được nhiều việc như: giữ nhà, săn bắt, dẫn dắt người mù… ở Bắc Cực còn bắt chó kéo xe. Ngày nay, một số người nuôi con chó nhỏ để làm cảnh, coi như thú cưng trong nhà vì nó luôn luôn quấn quít, thân thiện, trung thành giúp họ bớt cô đơn và có được những giây phút mơn trớn, vuốt ve, dịu dàng làm bớt đi những căng thẳng.

       Mỗi con chó sinh ra đều có một phần số: “chó tây” có đời sống khác với “chó ta” - “chó ta” được nuôi ở miền Bắc khác con “chó ta” nuôi ở miền Nam.

       Đọc những truyện ngắn của nhà văn Nam Cao, mô tả “cậu Vàng” của Lão Hạc, Cái Chết Của Con Mực…hay Kim Lân kể về Con Chó Xấu Xí, ta cảm thấy số phận con “chó ta” sao mà thê lương đến não lòng – dù hết lòng trung thành với chủ, cuối cùng vẫn bị bạc đãi - người ta bán đi hay giết thịt. Thật khốn nạn cho cuộc đời con “chó ta”.

716. NGUYỄN QUYẾT THẮNG: Nhạc Nguyễn Quyết Thắng và bốn ca khúc phổ thơ Y Dịch, Nguyễn Minh Nữu, Phạm Cao Hoàng, Vũ Thị Thiên Thư

Album ca sỹ Nhã Quỳnh 

 nhạc : Nguyễn Quyết Thắng DC và 4 ca khúc phổ thơ bằng hữu :

 Y Dịch ; Nguyễn Minh Nữu ; Phạm Cao Hoàng, Vũ Thị Thiên Thư 

 hòa âm : Nguyễn Khâm 

 Mục Lục :

 00:00 1 Gần Bên Nhau 06:02 2 Lặng Im 11:36 3 Mai Kia Tôi Là Hạt Bụi 18:41 4 Trên Đỉnh Zermatt 23:34 5 Tiếng Hát Ven Sông 29:54 6 Thuyền Đợi 36:01 7 Đừng Quên 41:29 8 Cho Nhau 46:33 9 Mưa Chiều 51:53 10 Em Sẽ Là

 

715 . Tranh NGUYỄN SÔNG BA.

 

714 .Nhạc NGUYỄN NGỌC LINH- Thơ NGUYỄN MINH NỮU . TƯƠNG TƯ

      TƯƠNG TƯ

Thơ NGUYỄN MINH NỮU

Nhạc MGUYỄN NGỌC LINH.

712 .PHAN TẤN UẨN; TẠI SAO “KỊCH VĂN HỌC” GẦN NHƯ BIẾN MẤT TRONG VĂN CHƯƠNG HIỆN THỜI ?

                                                                                           

TẠI SAO “KỊCH VĂN HỌC” GẦN NHƯ BIẾN MẤT

TRONG VĂN CHƯƠNG HIỆN THỜI ?

 Phan Tấn Uẩn

 

Những suy nghĩ dưới đây như một cách tự đối thoại với câu hỏi của chính mình : tại sao “kịch văn học” gần như biến mất trong văn chương hải ngoại ? 

Trước hết cần phân biệt  kịch văn học và kịch giải trí. Kịch giải trí hướng đến tiếng cười và cảm xúc tức thời của khán giả. Nó có thể linh hoạt, ứng biến, thậm chí chấp nhận đơn giản hóa xung đột để phục vụ nhu cầu thưởng thức (ví dụ: kịch trình diễn trên Paris By Night). Kịch văn học thì khác. Nó không tìm cách làm vừa lòng người xem, mà đặt con người vào những tình huống va chạm gay gắt, buộc nhân vật phải lựa chọn, đối diện và trả giá. Ở đó, đối thoại không chỉ để kể chuyện, mà để phơi bày mâu thuẫn tinh thần, xã hội và đạo lý. 

Kịch trong văn học Miền Nam trước 75 từng có chỗ đứng đáng kể. Những vở kịch của Vũ Khắc Khoan, Nghiệm Xuân Hồng, Lữ Kiều… không phải lúc nào cũng được dàn dựng, nhưng vẫn được đọc, được bàn luận, được xem như một phần của đời sống tư tưởng. Kịch như vậy  không chỉ nói về sân khấu mà còn  được xem  như một cách thế suy nghĩ.