Khói Vẫn Còn Vương
“Không, ông à, anh em mình già rồi, ngẫm lại
mọi chuyện cũng phải chừng mực, khách quan chứ !”
Tôi ngạc nhiên, một gã bất cần đời thấm
nhuần triết lý Tây phương, coi nhẹ mọi
chuyện như Sử mà có lúc cũng
đắn đo vậy sao? Sử xuất
thân con nhà nền nếp, khoa bảng, bản thân học khoa Ngoại ngữ, tiếng
Pháp, cùng đại học với
tôi. Hắn đàn hay, hát giỏi, khá đẹp
trai, lại để bộ ria mép, thường được gọi
là Sử Sĩ Phú vì hắn hát bài “Cô láng giềng”
rất hay, nhái đúng giọng và phong cách Sĩ Phú khi trình diễn. Khi ra trường, Sử cùng đi với tôi ra Phú Khánh, nhưng hắn phải về Tuy Hòa, còn tôi ở Nha Trang. Cũng may
ngôi trường hắn được bổ nhiệm khá lớn nhưng ngặt nỗi không có học sinh tiếng Pháp nên người ta dự
kiến chuyển hắn xuống
cấp 2 dạy tiếng Anh. May sao ông Hiệu trưởng thấy hắn cũng dễ mến nên giữ hắn
lại dạy tiếng Anh, mà trình độ sinh viên sư phạm ngày ấy, nhất là dân
trường Tây như hắn thì đủ
sức dạy cả hai thứ tiếng.
Bẵng đi rất lâu mất liên lạc, nhất là khi tôi chuyển về Sài Gòn trước hắn mấy năm. Gần đây
nhờ facebook bạn bè mới gặp lại nhau.
Sử rót đầy ly, uống một hơi, và kể …
…Những
ngày đầu về Tuy Hòa, Sử cảm thấy ngột ngạt vì không quen nếp sinh hoạt của một ngôi trường cấp 3. Toàn là đi họp và lên lớp, suốt ngày, hết làm chủ nhiệm rồi họp Chi đoàn, Công đoàn, Tổ Bộ môn,
quay cuồng soạn giáo án
đã mệt lử rồi.
Huống chi dân Pháp Văn nhảy sang Anh văn cũng phải mất thời
gian tập phát âm cho
“dẻo” miệng vì quen accent tiếng Pháp bấy lâu. Lại không được mở đài nước ngoài nghe vì sợ mang tiếng nghe “đài địch”. Cũng may học sinh khá hiền, và chúng nó cũng không biết tiếng Anh thật sự đọc thế nào vì
có tiếp xúc với người
nước ngoài bao giờ đâu. Ông thầy luôn là thần tượng về mặt tri thức. Những thầy cô lâu năm thì ‘năm thì mười họa’ mới dự giờ vì ai cũng bận bịu. Rủi nghe thầy phát âm hơi cứng thì cũng thông cảm. Thầy vốn xuất thân dân
Pháp văn, dạy được thế là tốt rồi.
Sử lại không bon
chen, không hề có ý niệm
“phải tiên tiến”
hay “đạt điểm thi đua”.
Lớp Sử chủ nhiệm luôn
đứng hạng chót
toàn khối. Thao giảng thì Sử cũng không cần đánh giá tốt, cho trung bình cũng được! Sử an nhiên sống theo “hạnh an nhi” ấy, như một
đứa trẻ, bỏ ngoài tai mọi
lời dèm pha, phê bình. Nhưng bù lại chàng đàn rất hay, hát rất ngọt, nên các cô giáo
rất thích. Hội diễn văn
nghệ nào cũng kéo chàng tham dự, thay mặt cho tổ, cho trường… Những đêm hội trại, chàng ôm đàn hát đến khuya, cô nào cũng thích mon men
đến nghe, dù không tránh khỏi phê bình “hay hát nhạc
vàng. Cần củng cố quan điểm văn
nghệ quần chúng”.
Mặc. Sử sống phớt đời. Người phê bình chàng nặng nhất là cô Thu, phụ trách Đoàn Thanh niên, nói chàng không làm gương cho học sinh, hay đàn đúm, thiếu tác phong sư phạm, la cà quán xá, lề mề… Có lần chàng hỏi gặng Thu: “Sao, cô muốn tôi thành người máy hả? Tôi phải
sống như một con người”. Thu quắc mắt nhìn chàng “Tôi sẽ đưa anh ra kiểm điểm trong Đoàn và Chi bộ sẽ có ý kiến với anh vì tác phong “tiểu tư sản” miền Nam chưa gột rửa được!”. Nói vậy thôi chứ trường đang cần giáo viên có khả năng văn
nghệ mà Sử thì lại
rất tài hoa. Ngoài âm
nhạc, chàng còn biết trang trí và vẽ bằng phấn những tiêu đề rất đẹp cho trường
trong những ngày lễ. Thầy
hiệu trưởng có lần phải
vỗ về cô Thu “Con ngựa chứng thường có tài em à! Thôi kệ cứ từ từ uốn nắn hắn. Văn hóa mới cần có thời gian thẩm thấu. Cô Thu
hạ quyết tâm “chuyển hóa” chàng.
Nhưng Sử có cần biết cái gì là văn hóa mới
đâu? Chàng vẫn ôm đàn trong những đêm sinh hoạt chung mà hát “Bay đi cánh chim biển” hay “Em còn nhớ hay em đã quên” trong sự ngưỡng vọng của đám học trò mới lớn. Trong lớp chàng kể cho các em nghe những bi kịch của Shakespeare, Corneille, những tác phẩm của Victor Hugo, Balzac, những câu chuyện kể của Alexandre Dumas hay
Georges Sand… Chúng
nghe mê mẩn vì cảm thấy chàng đã
mở cả một bầu trời bao la cho tuổi trẻ như những cánh chim non bay vào… Chàng dịch những bài thơ lãng
mạn Anh như của John Keats, Byron.., Pháp như của Chateaubriand,
Lamartine, Alfred de Musset,… rồi
đọc cho học sinh nghe. Khi chàng kể hay đọc, các em như thấy cơn mưa rào sau
những cơn nắng hạn với nền văn học mà các em đang học trong nhà trường. Cứ như thế dù bị công kích, phê phán về
thói lề mề trong sổ sách, lè phè trong sinh hoạt thì chàng tỏ ra “vô hại” cho
mọi người, nếu không muốn
nói chỉ mang tới sự sảng khoái và
niềm vui qua tiếng
hát, qua những câu chuyện duyên dáng… Từ một thầy giáo tiếng Anh tay ngang, chỉ sau 3 năm chàng
được đưa lên dạy
thế cho một cô giào nghỉ
hộ sản ở lớp 12. Và chàng đã gặp Châu, cô bé lớp phó học tập, lanh lẹ, nghiêm nghị, cặp mắt to, tròn,
như hai viên bi. Châu có nhìn xoáy vào người đối diện, nửa như dò xét, nửa như bỡ ngỡ nên người ta vừa sợ vừa mến.
Châu học rất giỏi, nhưng Châu ít khi khi hài lòng với những gì đã học trên lớp,
luôn tìm tòi
và đặt câu hỏi trong
giờ học, sau giờ học. Chàng
lại được giao chủ nhiệm lớp Châu.
Mẹ Châu có sạp ở chợ, nên kinh
tế gia đình tương
đối khá giả. Một lần bà đến
trường gặp chàng và nói thẳng: “Tôi nghe cháu Châu khen thầy giỏi lắm. Năm nay là năm thi của cháu, tôi muốn thỉnh thầy về nhà dạy thêm cho cháu được không?”. Sử trả lời ngay “Nhà trường có mở
lớp phụ đạo cho mấy em yếu, Châu thuộc loại giỏi, chắc khỏi cần học thêm”.
Bà khẳng khái nói
luôn “Giỏi là giỏi trong lớp thôi. Tôi muốn nhờ thầy làm một công hai chuyện,
dạy cho cháu giỏi để thi tú tài
và vào đại học, sau này nếu có đi nước ngoài thì tiếng Anh cũng phải khá mới
học tiếp được. Thầy đừng ngại vấn đề thù lao. Nhà tôi rộng. Cháu có phòng học
riêng, yên tĩnh. Tôi chỉ có hai đứa con thôi. Châu là con gái lớn”.
