Tạp Chí Văn Phong

Thứ Sáu, 3 tháng 4, 2026

776. THÁNH ĐƯỜNG Truyện ngắn của nhà văn Pháp André Maurois (1885-1967) Dịch và giới thiệu: THÂN TRỌNG SƠN

Tác phẩm đầu tiên của André Maurois ( Les silences du colonel Bramble, Sự im lặng của đại tá Bramble ) ra mắt năm 1918, lúc Ông đang còn trong quân ngũ. Từ đó cho đến lúc Ông qua đời ( 1967 ), hầu như năm nào cũng có ít nhất một tác phẩm được xuất bản. Những cuốn cuối cùng là : Un art de vivre ( Một nghệ thuật sống ), Lettre ouverte à un jeune homme sur la conduite de la vie ( Thư ngỏ gởi tuổi đôi mươi )...Hơn 100 tác phẩm đã ra đời, tuần tự, nhịp nhàng, trong gần 50 năm, một kỷ lục khó vượt qua!

Thật thú vị khi nhận ra rằng bên cạnh những tiểu thuyết, luận văn, sách nghiên cứu dày vài trăm trang, nhà văn 29 năm ( 1938-1967 ) là thành viên Viện Hàn lâm Pháp này cũng viết những truyện ngắn vài ba trang như truyện dưới đây.

Dạo đó, vào năm 18..., có chàng sinh viên trên đường Saint - Honoré, dừng chân trước tủ kính một cửa hàng bán tranh. Trong tủ kính đang bày bức tranh Thánh đường Chartrescủa Manet (1). Lúc này, Manet chỉ được những người chơi tranh tài tử hâm mộ, nhưng người khách đi đường này quả là có khiếu thẩm mỹ: vẻ đẹp của bức tranh khiến chàng mê mẩn. Nhiều ngày sau chàng quay lại ngắm nhìn mãi. Cuối cùng chàng đánh bạo bước vào hỏi giá.

- Thật tình là, người bán tranh nói, bức này bày ở đây đã lâu. Với giá hai ngàn quan, tôi sẽ nhượng cho cậu.

Chàng sinh viên không có số tiền đó, nhưng anh thuộc về một gia đình khá giả ở tỉnh. Khi anh lên Paris, một trong những ông chú có dặn: "Chú biết cảnh sống của lớp trai trẻ ra sao rồi. Khi nào có chuyện cần kíp thì cứ viết thư cho chú!" Chàng dặn người bán tranh trong vòng tám ngày khoan bán bức này và viết thư cho ông chú.

Chàng trai có một người tình ở Paris, nàng lấy phải ông chồng quá già nên đâm ra buồn chán. Người tình này hơi tầm thường, khá ngờ nghệch nhưng lại rất đẹp. Ngay buổi tối hôm chàng hỏi giá bức tranh, nàng bảo anh:

- Ngày mai em có cô bạn trước cùng trọ học ở Toulon đến thăm. Chồng em không có thì giờ đi chơi với chúng em nên em muốn nhờ anh.

Hôm sau, cô bạn tới, cùng đi với một cô khác nữa. Liền mấy ngày hôm sau, chàng trai đưa cả ba người phụ nữ đi chơi khắp Paris. Chàng phải trả tiền ăn, tiền xe, tiền xem hát, chẳng mấy chốc mà hết sạch khoản tiền dành tiêu một tháng. Chàng hỏi vay tiền bạn và bắt đầu lo lắng thì nhận được thư người chú. Thư có kèm theo hai ngàn quan. Chàng thở phào nhẹ nhõm. Chàng trả nợ và mua quà cho người tình. Trong lúc đó, một nhà sưu tập đã mua bức tranh Thánh Đường và sau đó nhượng lại cho bảo tàng Le Louvre.

Giờ đây chàng sinh viên đã trở thành một nhà văn lớn tuổi nổi tiếng. Tuy già ông vẫn giữ tâm hồn trẻ trung. Ông vẫn còn thấy cảm xúc khi dừng chân trước một cảnh trí hay một phụ nữ đẹp. Nhiều lần khi ra khỏi nhà, ông gặp trên đường bà lão láng giềng. Bà chính là người tình trước đây của ông. Khuôn mặt bà bây giờ chảy xệ vì nhiều mỡ. Đôi mắt xinh đẹp ngày xưa nay đầy vết nhăn, trên mép mọc lớp lông tơ màu xám. Nhà văn chào bà mà không dừng lại vì ông biết bà độc ác và ông cảm thấy khó chịu khi nghĩ rằng vậy mà có thời mình đã từng yêu con người ấy.

Thỉnh thoảng ông vào bảo tàng Le Louvre và leo lên gian phòng trưng bày bức tranh Thánh Đường. Ông ngắm nhìn bức tranh thật lâu và buông tiếng thở dài.

THÂN TRỌNG SƠN dịch

(la Cathédrale, André Maurois)

(1) Édouard Manet, 1832 - 1883, một trong những hoạ sĩ tiên phong của trường phái ấn tượng. Các tác phẩm nổi tiếng: Olympia, Bữa trưa trên cỏ ( le Déjeuner sur l'herbe ). Phần lớn tranh của Manet hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Orsay, Paris.

Cathédrale Notre- Dame de Chartres. Source : theluxurytravelexpert.com

775 . DOÃN CẨM LIÊN : SAIGON - HÒN NGỌC VIỄN ĐÔNG.

Sài Gòn - Hòn Ngọc Viễn Đông

DOÃN CẨM LIÊN

Phải thêm chữ “luôn” mới đúng “Sài Gòn luôn là Hòn Ngọc Viễn Đông”.

Tên Sài Gòn khởi đầu từ chữ Prey Kor của người Khmer, người Việt đọc trại thành Sài Gòn. Đến thế kỷ thứ 17 thì tên Sài Gòn được chính thức dùng. Đến thế kỷ 19 tên Sài Gòn được chính quyền Pháp công nhận. Đầu thế kỷ 20 Sài Gòn được gắn thêm chùm chữ “Pear of the Far East” “Hòn Ngọc Viễn Đông” vì nó hiện đại nhất Đông Nam Á thời đó.

Danh xưng Hòn Ngọc Viễn Đông của Sài Gòn là không ngoa vì nó có những công trình hiện đại: cảng Sài Gòn, đường sắt, đường bộ, đường thủy, điện đường, xe điện, trường học, bệnh viện theo mô hình Tây phương. Tất cả đều sạch, hiện đại, văn minh và sôi động so với các thành phố Manila, Thượng Hải, Bangkok thời bấy giờ, cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20.

Sài Gòn trong tâm và trí nhớ của tôi, một đứa trẻ được sinh ra vào năm 1956 và lớn lên không hề rời xa nó một ngày, cho mãi đến năm 2010 mới bị chia lìa bằng cuộc di dân qua vùng đất mới. Rồi trở về thăm lại quê nhà sau khi ổn định cuộc sống và bình tĩnh nhìn Sài Gòn với những đổi thay của nó.

Bỏ qua tính chính trị, bài này được viết xuống với tâm trạng một người đi xa về thăm lại chốn cũ, với tâm tình và cả sự chân thành của tác giả.

Ngoái nhìn lại từ 1954, cột mốc thời gian, thì Sài Gòn của tôi sao lạ lùng thế!? Ở Sài Gòn là cả một rừng sách, tạp chí, báo chí, tạp luận… chất đầy trong các nhà sách, kiosk, sạp báo cho những người thích đọc. Lúc ấy, 1964, tôi đã bắt đầu thích đọc liền say mê hai tờ Thiếu Nhi và Tuổi Ngọc. Đối với những độc giả lớn hơn, già hơn thì có những tạp chí Bách Khoa, Văn, Văn Học, Văn Nghệ và ngút ngàn những sách vở khác không kể xiết. Đó là điểm sáng mà Sài Gòn phải tự hào là Hòn Ngọc Viễn Đông vì trí tuệ và sức sáng tác của người Sài Gòn thời bấy giờ.

Có phải chăng một triệu người di cư từ Bắc vào Nam đã làm Sài Gòn tưng bừng chữ nghĩa, thơ, văn, họa phẩm, tác phẩm điêu khắc và muôn vàn loại hình nghệ thuật khác. Họ thổi luồng không khí văn học Tự Lực Văn Đoàn vào vùng đất mới. Đoàn người nhập cư nhận Sài Gòn là quê hương thứ hai. Họ hoàn toàn tin tưởng và nương tựa vào vùng đất mới đầy tính tự do, phóng khoáng, rộn rã và phơi phới nhựa sống. Người mới và người cũ Sài Gòn đã làm nên vùng trời văn học nghệ thuật màu mỡ nhất, có lẽ có một không hai tính đến ngày hôm nay.

Đến năm 1964, phong cách người Sài Gòn vẫn vậy, cho dẫu chiến sự giữa hai miền Nam Bắc ngày càng căng thẳng. Những vùng chiến tranh khói lửa, bom đạn vẫn không làm Sài Gòn kém phần sinh động. Có khi người Sài Gòn vui ồn ào quá đáng đã khiến có những lời phê phán là nên giảm bớt đi thôi vì chiến trường sôi máu ngoài kia kìa!

Năm 1975, một biến cố lớn nữa xảy đến cho Sài Gòn. Việt Nam thống nhất, nhưng một thống nhất buồn, đẫm máu, nhiều nước mắt, nhiều chết chóc và bi uẩn. Sài Gòn bị đổi tên. Sài Gòn biến sắc. Sài Gòn tối đen với đầy tiếng ta thán khóc than. Sài Gòn không còn sáng trưng với ánh đèn màu của thời xa xưa. Và Sài Gòn từ chối mỹ danh “Hòn Ngọc Viễn Đông” để chìm vào bóng tối. Chìm xuống để các Singapore, Bangkok, Thượng Hải… dành lấy ánh sáng mà vươn lên.

Riêng tôi thì vẫn muốn và chỉ muốn giữ tên Sài Gòn thân thương của mình trong mọi tình huống.

NGƯỜI YÊU SÀI GÒN

Cạp miếng pizza Papa John ngon tuyệt cú mèo, cái món ăn khoái khẩu của Tim, miệng nhai ngấu nghiến còn lòng thì phơi phới muốn bay lên vì công ty mới thưởng một tuần lương. Tụi thằng Leyton, Andrew, Jonathan…cũng đang sung sướng nên cười giỡn như giặc dậy. Cả đám bàn tính cuối tuần này ăn nhà hàng nào đây? Thằng Keith luôn tìm tòi trên mạng những nhà hàng nào được chấm năm sao, không chỉ về thức ăn mà còn phải cảnh quan và bài trí đẹp nữa mới chịu. Tim vốn dân vegan nên chẳng quan tâm mấy chuyện ăn uống. Tim chỉ khoái món cocktail và vị trí đẹp của nhà hàng thôi. Sau một lúc lựa chon, mỗi thằng một ý chẳng ai đưa ra được quyết định. Cuối cùng thằng Keith chốt:

- Blue Soul bar ở Fairburn, không bàn cãi gì nữa!

Cả bọn đồng ý, nói chung nhà hàng này ăn ngon, trang trí đẹp, giá cả cũng không phải là quá mắc. Vậy là cuối tuần này Tim và bạn bè sẽ quậy một bữa ra trò. Đang tí tởn với tụi nó nên Tim chẳng nghe điện thoại cầm tay đổ chuông. Thằng Keith nhắc:

- Tim, ai kêu mầy kìa? Hổng chừng vợ hay con ghệ nào đó?

Thằng Leyton khịa:

- Chắc con nhỏ Bokoo? Nó mê con đó như điếu đổ!

Cả xóm nhà lá cười rần rật, thằng Jackson Nolton địa:

- Phải rồi, cái mông bubble butt của con nhỏ Bokoo diêu bá cháy luôn, nó “chết” vì cặp mông.

Nói xong nó cười rũ ra, mấy thằng bạn mắc dịch cười bò lăn bò càng, tha hồ thêm mắm dặm muối. Tim bỏ mặc lũ nó ở đấy, đi ra ngoài bãi đậu xe để nghe điện thoại, nhìn số hiển thị trên màn hình biết ngay:

- Alo, Diệc Thần đó hả? sao gọi giờ này? Mấy nay khỏe chứ?

Đầu dây bên kia:

- Alo, Thụy Phong, Diệc Thần đây! Tao khỏe, mầy khỏe không?

- Khỏe và cày như trâu, cuộc sống vẫn như xưa nay, ngày thường đi cày kiếm cơm, cuối tuần viết lách lai rai kiếm tiền uống cà phê.

- Dziệt kiều như mầy vậy là thua tao rồi. Tao sáng cà phê, chiều nhậu, tối đi bar quẩy bung nóc…

- Sướng thật đó! Nhưng mỗi người một số phận, biết sao được bây giờ?

- Vậy thì dzìa đây sống với anh em, tha hồ hưởng. Đời kỳ cục thấy bà, thằng ở hải ngoại than khổ nhưng chẳng chịu dzìa, còn thằng trong nước nói sướng nhưng lại tìm mọi cách để ra đi!

- Ờ, đời kỳ cục ghê hén! Đôi khi cái sướng và cái khổ tréo ngoe. Sướng hay khổ còn tùy thuộc vào độ nhất thời với dài lâu hoặc là giữa cái căn bản và cái tạm bợ nữa mày ơi!

773. SÔNG TRẴNG : CHÀO QUÁN VĂN NGÀY TRỞ LẠI

CHÀO QUÁN VĂN NGÀY TRỞ LẠI

với Tuyển tập QV thứ 112

M ù a X u â n v à t u ổ i t h ơ t ô i

Sông Trăng

28.3.2026

Tình ngỡ đã quên đi

như lòng cố lạnh lùng

Người ngỡ đã xa xăm

bỗng về quá thênh thang… (TCS)

Vậy là sau bao ngày tháng lặng lẽ chờ đợi, Quán Văn đã trở lại.

Lần đầu tiên mùa Xuân QV dài đến vậy…

Sau 14 năm hoạt động, lần đầu tiên số Xuân lại phát hành vào tháng 3 gộp cả tất niên và tân niên. Không cần phải nhiều lời, nhưng niềm vui là có thật, khi một cái gì chúng ta yêu quý tưởng đã mất đi, chết đi bỗng CÓ LẠI, bỗng HỒI SINH...

Mùa xuân này, QV bước vào tuổi 15...

Không nói ngoa, Quán Văn đã sống lại từ tình yêu thương của Người Quán Văn- Tình Quán Văn, và tất cả tâm huyết, nghị lực phi thường của một con người bình thường, nhỏ bé mà tình yêu văn chương không gì đong đếm được: Chủ biên Nguyên Minh.

Sự kiện CHÀO QUÁN VĂN NGÀY TRỞ LẠI - ra mắt QV 112 hôm nay gồm 3 phần chính, mà phần nào cũng vui và xúc động tràn trề…

1. CÀ PHÊ VỚI CHỦ BIÊN NGUYÊN MINH

Nôn nao cho ngày gặp lại những khuôn mặt bằng hữu thân thương, 4h sáng, anh Nguyên Minh đã thức dậy từ Bà Rịa, cùng cả gia đình: chị và 2 cô con gái hộ tống anh về Sài Gòn ra mắt Quán Văn.

Đúng 8h00, AM, tác giả QV đầu tiên đã có mặt: nhà báo Lương Minh (nhà tận Hóc Môn), kiểm tra và chụp nhanh một bức hình khán phòng Sông Trăng đã setup sẵn sàng 50 chỗ ngồi chờ đón bạn văn. Điểm này phải trân trọng cảm ơn duyên tái ngộ vừa tình cờ, vừa có chủ đích với nhà thơ Văn Công Mỹ- chủ nhà hàng-thân hữu Quán Văn từ 14 năm trước QV từng có dịp 2 lần ra mắt năm 2014, 15. Người của văn chương tấm lòng cũng lộng gió hào hiệp như sông Sài Gòn dạt dào sóng vỗ, nghe QV liên hệ muốn ra mắt ở nơi kỷ niệm này, anh đồng ý ngay và bắt tay tu sửa phòng khang trang hơn, order âm thanh tốt hơn để anh em đến nói chuyện hát hò…

Lần lượt có mặt các anh chị Lê Triều Điển-Lê Triều Hồng Lĩnh, Trương Văn Dân-Elena, nhạc sĩ Nguyễn Phú Yên, Khả Duyên, Thuỵ Sơn, guitarist kiêm ca sĩ Nguyễn Anh Tân, nhóm Hoài Huyền Thanh và các anh chị sư phạm Quy Nhơn: Vu Gia, Phan Nhung, hai bạn Đào Mỹ Trí Đức- Ngọc Thu. Rồi Nguyễn Đại Hoàng, Đỗ Mịn, Lê Yên, Hoàng Lan, Ban Mai, Hoàng Ngô…

Thật cảm động, chị Dạ Ngân cũng đã có mặt thật sớm, câu đầu tiên gặp tôi là hỏi ngay: “Quán Văn đâu sao chưa thấy đem ra bán cho mọi người mua?”. Hoá ra bạn Lan Hà- phụ trách phát hành- đã ngồi bên trong khán phòng mà không đem ra mời quý anh chị. Chị bước qua mua liền, và trở xuống nhắc câu thứ hai: “Em coi âm thanh, micro thế nào, trên kia chưa có gì kìa!”. Đúng bà chị của tôi, quán xuyến trong ngoài và thật tình quá thương QV, thương mấy đứa em, tận tình lo lắng từng chi tiết. (Thật ra anh Văn Công Mỹ đã test và gửi clip cho tôi từ hôm qua.). Vậy đó, bị la mà vẫn thương, mà không thương sao được những ân cần lo lắng cho buổi trở lại của Quán Văn?

Lặng lẽ và nghĩa tình, Thầy Huỳnh Như Phương và chị Thanh Xuân rất xa cũng đã có mặt. Thầy là một trong những tác giả đầu tiên từ số 001 của Quán Văn, gắn bó ân tình, đồng hành không chỉ trên trang viết với những truyện ngắn hiền hoà nồng đậm tình quê mà còn là người động viên, ủng hộ, buồn vui cùng vận mệnh Quán Văn 15 năm nay. Cùng thầy, chị Thanh Xuân, một tác giả đặc biệt đến với Quán Văn bằng tất cả dịu dàng thân ái và những bài nghiên cứu sắc sảo sâu lắng tinh tế như phong cách của chị mà bạn đọc Quán Văn luôn ngưỡng mộ chờ đợi.

Cảm động vô cùng là những mừng vui gặp gỡ của anh chị em bên chủ biên Nguyên Minh… khiến giờ ra mắt phải lùi thêm 30 phút so với dự kiến. Xin ghi vội qua hình ảnh vài khoảnh khắc trước phút mở đầu ngoài sảnh Sông Trăng.

2. RA MẮT QUÁN VĂN 112

Sau rất nhiều trở ngại chủ quan lẫn khách quan, cuối cùng, Quán Văn 112 cũng đã ra mắt bạn đọc. Cầm cuốn tập san quen thuộc thân thương trên tay, dường như ai cũng có phút lặng bồi hồi. Màu sắc lãng đãng mơ màng xanh, đỏ, tím, vàng, ngọc hoà quyện trong bức tranh “MƠ” của hoạ sĩ Trương Vũ được chọn làm bìa số 112 này như mở ra một không gian hư ảo, như trong một giấc mơ. Bạn hãy ngắm lại đi. Cánh chim soãi bay phải chăng là giấc mơ tự do và khát vọng bay xa…? Khoảnh khắc mộng và thực hoà quyện này xúc động làm sao. Cảm ơn anh Trương Vũ đã nói thay Quán Văn, Quán Văn 112 đánh dấu một dấu mốc hồi sinh, cũng chính là giấc mơ và khát vọng soãi cánh giữa bầu trời tự do lộng lẫy đó, vượt thoát mọi giới hạn để đi đến cùng con đường của văn chương mà chúng ta đã chọn.

368 trang với 81 tác giả là một bản hoà ca ý nghĩa.

Thật đẹp. Tình QV muôn nẻo vẫn nồng nàn hội tụ bên nhau.

Ngay những trang mở đầu là 15 bài VIẾT CHO CHỦ ĐỀ Mùa xuân và tuổi thơ tôi (tr.6-79) là những miền xuân và ký ức bất tận, quá khứ và hiện tại, qua nhiều không gian khác nhau Sài Gòn, Hà Nội, Quảng Trị, Huế, Đà thành, Long Xuyên, Chợ Lách, California, Ohio, Tokyo… với những tác giả Hoài Huyền Thanh, Lương Minh, Đào Như, Nguyễn Thị Kim Thoa, Lê Huỳnh Diệu, Ca Dao, Phan Trang Hy, Trang Thuỳ, Lê Minh Hiền, Từ Sâm, Lê Chiều Giang, Nguyễn Quang Chơn, Đặng Châu Long và cây bút rất trẻ lần đầu tiên góp mặt: Min Đỗ. Thú vị nhất vẫn là câu chuyện đậm chất ngôn ngữ và văn hoá văn học “Năm Ngọ nói chuyện Ngựa” của nhà phê bình Đặng Tiến (Orleans)- xin đọc và tưởng nhớ anh, tác giả đặc biệt của QV, người gắn bó từ số QV 20 đến sau dịch Covid 2020, gần như đều tính sao cho khớp ngày về kịp dự ra mắt số Tất niên- Tân niên Quán Văn.

PHẦN THƠ (tr.82-142) vẫn luôn là mảnh đất tung hoành của nhiều tâm hồn mơ mộng nhất với 39 thi phẩm của 37 tác giả nhiều thế hệ, có người đã thành danh, đã là một tên tuổi như các vị Nhật Chiêu, Trương Đăng Dung, Phạm Cao Hoàng, Trần Hoàng Phố, Võ Quê, Phương Tấn, Vũ Trọng Quang, Âu Thị Phục An, Nguyễn Thị Khánh Minh, Phạm Văn Nhàn, Hoàng Vũ Thuật… hay những trải lòng đầy cảm xúc chạm bao nỗi niềm của Châu Ly, Thục Uyên, Trần Thị Cổ Tích, Hồng Lĩnh- Phạm Thị Quý, Thuỵ Sơn, Nguyễn An Bình, Dung Thị Vân, Lê Bích Thuỷ, Ngô Thuý Nga, Giọt Thu; cũng có những trăn trở như Đặng Tiến (Thái Nguyên), Trần Hạ Vi… Cao nguyên Daknong, góp thêm sắc màu Mơnong qua thơ Võ Văn Hân và Trần Ngọc Khánh Dư. Nhiều khuôn mặt thi hữu quen thuộc nhiệt tình gắn bó với QV cũng kiên trì cùng QV trở lại như Lâm Băng Phương, Kiều Huệ, Zulu DC, Np. Phan, Nguyễn Tây Sơn, Trần Xuân An, Khả Anh, Phan Thị Hiệp, Mộng Hoa Võ Thị… Một người bạn trẻ khác, cũng ghé đến QV trên những bước chân không mỏi của cô và để lại một mỹ cảm trân trọng dành cho QV “Quán Văn giữ lửa, bàn tay truyền hơi ấm” (“Trang sách mở ra”, trang 95).

TRUYỆN NGẮN (tr.142-220) với Tình oan - Nguyễn Văn Sâm), Rơm rạ cuối mùa – Hoà Vinh, Vị ngọt đầu đời- Nguyên Cẩn, Mùi…cổ tích- Ngô Đình Hải, Bão rớt- Văn Giá, Lời yêu chưa nói – Vương Hoài Uyên, Bữa rượu tất niên của các thầy giáo-Phạm Nga, Quỳnh hoa-Tiểu Nguyệt. QV cũng hết sức cảm động và cảm ơn sự yêu mến của tác giả Như Tấn (Gia nghĩa-DN), lần đầu tiên cộng tác với QV trong số này, gửi bài và kiên trì với Mùi lạ chờ đợi ngày QV trở lại, từ tháng 6.2025.

Một sự tổng hoà thật đẹp từ các trang viết. Mùa xuân và tuổi thơ. Tình yêu. Tình người. Hạnh phúc và khổ đau. Mộc mạc bình dị và chân chất thuỷ chung những tâm hồn Việt cứ thấp thoáng trong tôi khi gấp lại các truyện ngắn Quán Văn 112.

Mục GÓC NHÌN VĂN HỌC chiếm 109 trang, 1/3 số lượng tập san gồm các tiểu luận Nhận định -phê binh văn học của Tần Hoài Dạ Vũ, Trần Hoài Anh, Trần Như Luận, Hoàng Kim Oanh; các cảm nhận-hồi ức về các tác giả do chính hậu duệ, bằng hữu viết như bài về Nguyễn Minh Nữu, Đinh Cường, Quang Dũng, Nguyễn Hoà vcv, Huỳnh Ngọc Chiến-Bùi Giáng của các tác giả Trương Vũ, Nguyễn Minh Nữu, Bùi Phương Thảo, Trương Văn Dân, Đình Quân. Ngoài ra, trong mục này có 2 bài phỏng vấn khá đặc sắc của nhà thơ- bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc và tác giả Hoàng Thị Bích Hà.

Đây là những tư liệu văn học về tác gia tác phẩm khá hữu ích, một phần khẳng định đặc thù “sinh thái văn học” của Tập san Quán Văn mà chúng ta hướng tới.

VĂN HỌC THẾ GIỚI, do số trang quá nhiều, đành hạn chế khiêm tốn một bài giới thiệu tập thơ “Những ngọn gió” (Vents) của Saint-John Perse (Nobel Văn học 1960) nhân kỷ niệm 50 năm ngày mất của ông do chính dịch giả Hoàng Hưng viết. Hy vọng trong những số tới nếu các bạn yêu thích (có thể comment dưới bài viết) chúng tôi có thể trích đăng bản dịch nếu anh Hoàng Hưng cho phép. QV 113 sẽ chú ý cân đối phần này để giới tbiệu nhiều tinh hoa thế giới đến bạn đọc hơn.

Những trang cuối, “thực đơn” QV 112 lần này dành một mảng nhỏ cho truyện ngắn “Con sáo của em tôi” cùa Duyên Anh được đặt trong mục TRANG SÁCH CŨ. Nói nhỏ, đây là truyện yêu thích nhất thời bé của chủ biên Nguyên Minh. Và, vì vậy, ông cũng rất thích một bài cảm nhận ngắn đồng điệu của cô bạn Hoàng Lan đi kèm “Đọc Con sáo của em tôi”. (Tr.354-357).

Về SINH HOẠT QUÁN VĂN, hơn mười tháng, trong thực tế, tuy không ra báo, nhưng trong năm qua anh chị em Quán văn vẫn duy trì sinh hoạt, đồng hành đủ chuyện vui buồn có nhau. Nhiều hoạt động giao lưu, trao đổi, trò chuyện như chia buồn tạm biệt tác giả Lê Ký Thương, Nguyễn Hoà, Nguyễn Đặng Mừng; họp mặt với tác giả Thục Uyên (Houston), Châu Ly (Gia Lai), anh chị BS Thiện-Năm (Paris), tổ chức thăm nhà thơ Lê Văn Trung, giới thiệu tác phẩm mới phổ thơ người Quán Văn của nhạc sĩ Ngô Minh Trí (US về) qua tiếng hát nhà giáo Tạ Quang Sơn. Đặc biệt, gặp gỡ trò chuyện đón năm mới giới thiệu Ngôn ngữ số đặc biệt về chân dung Hoạ sĩ- nhà văn Trương Vũ nhân thời gian anh ở Việt Nam. Đặc biệt là những buổi họp mặt định kỳ vui bất ngờ trở về tuổi thơ khó quên ở nhà anh chị Nguyên Cẩn-Anh Ngô.

Tuy nhiên, nổi bật nhất, xúc động nhất là chương trình ca nhạc Miền Trung vọng tiếng, ngày 13.12.2025 đã được đông đảo tác gỉa và bạn đọc QV hưởng ứng, đóng góp và chuyến đi trao quà cứu trợ Nha Trang, Tuy Hoà cuối năm 2025 do nhóm chủ trương thực hiện. Mời các bạn đọc bài viết của nhà văn Quang Đặng.

3. GIỚI THIỆU TÁC PHẨM MỚI CỦA TÁC GIẢ QUÁN VĂN

Nhân nhà văn Trương Văn Dân lần đầu ra mắt tập thơ Bài ca thế kỷ 21 và có nhã ý tặng 20 cuốn cho Quán Văn phát hành, Chương trình đã kết hợp giới thiệu vài nét chính của tác phẩm. Mở đầu là phần đề dẫn tóm tắt của Hoàng Kim Oanh. Tiếp theo, nhà thơ Hồng Lĩnh - Phạm Thị Quý đã đọc diễn cảm nguyên văn bài thơ “Một người và triệu người” (tr.46-48). Nhà văn Dạ Ngân cho rằng tập thơ “Bài ca thế kỷ 21” của anh Truơng Văn Dân là một tập thơ để đọc bằng mắt và bằng tim không phải để ngâm. Đây chính là những bức xúc của một nhà văn, thể hiện một thái độ, một tư thế của người cầm bút trước những vấn đề lớn lao của thế sự không thể đứng ngoài. Nhà nghiên cứu Trần Hoài Anh vừa nhận tập thơ cũng bước đầu chia sẻ một số suy nghĩ về những đặc điểm của tập thơ 12 bài về chủ đề chiến tranh, đề tài không bao giờ cũ. Ông cho rằng “thơ như là một định mệnh, cho dù anh không thích”, Trương Văn Dân từng không thích thơ, nhưng đó là định mệnh của anh, “ghét của nào trời trao của ấy”. Với tâm thức của một người có trách nhiệm với những vấn đề lớn của đất nước, của nhân loại trước những mất mát ấy, Trương Văn Dân đã nói được tiếng lòng ấy, bằng thơ.

THAY LỜI KẾT

Kết thúc buổi ra mắt QV 112 trong chút luyến lưu, ra về, đọng lại trong chúng tôi bên cạnh lời chúc của chị Dạ Ngân mừng sự trở lại của Quán Văn, là tâm huyết gửi gắm của chị về sự cần thiết gìn giữ ”sinh thái văn học Quán Văn” như một salon văn học của Sài Gòn, nhắn nhủ Quán Văn cần sâu hơn, sang hơn, chọn lọc hơn, tinh hoa hơn để cố gắng phát huy những thành quả đã làm được 15 năm qua. Chương trình cũng ghi nhận ý kiến của tác giả Nguyễn Đại Hoàng, mong mỏi QV tiếp tục hành trình đến số 1233…và hứa hẹn sẽ sát cánh cùng QV trong những số tới.

Đọng lại trong tôi niềm thương yêu và hạnh phúc dạt dào hình ảnh anh chị em QV ai cũng đã vào ngưỡng U70, 80 và cả 90 vẫn rộn ràng say sưa câu chuyện chữ nghĩa, và bàn về những hướng tiếp theo của Quán Văn. Len vào cả một chút niềm hy vọng vì hôm nay còn có sự có mặt của những cây bút trẻ, những bạn lần đầu đến dự và trong hộp thư Tập san Quán Văn 113, chúng tôi hôm nay cũng đang nhận thêm bài một số tác gỉa mới lần đầu tham gia…

Cảm ơn anh Nguyên Minh, lão tướng 85 tuổi vẫn kiên cường vượt qua tuổi tác, vượt qua bệnh dữ để tiếp tục lèo lái con thuyền Quán Văn sau hơn 10 tháng cắm sào tưởng đâu không bao giờ còn xuất hiện trên “không gian sinh thái” Văn học hôm nay.

Cảm ơn những ân tình bè bạn, lòng tin cậy, yêu mến của quý tác giả, độc giả đã đưa Quán Văn trở lại…

Cảm ơn vô cùng tiếng đàn, tiếng hát tuyệt vời của Nguyễn Anh Tân, Trương Minh Hoà, Đào Mỹ Trí Đức và hai vị khách đặc biệt: bà chủ nhà hàng Sông Trăng, chị Mai Thanh và món quà âm nhạc đặc biệt tặng Quán Văn của nhạc sĩ Cao Bá Hưng.

Mong sao Tập san của tình yêu văn chương và những giá trị nhân văn đẹp đẽ lần nữa tiếp tục là một sân chơi đẹp của chữ nghĩa mà mỗi người cầm bút chúng ta luôn đau đáu giữ gìn.

Xin cảm ơn chị Dạ Ngân lần nữa. Vâng. Chúng ta biết hiện tại thật trang trọng. Và trân quý từng phút giây được sống trong hiện tại mình đang có.

Cứ yêu nhau đi.

Và cứ mơ.

Và khát vọng.

Quán Văn ơi!

Cuối Xuân,

Sài Gòn,

28.3.2026

PS:

1. Muốn theo dõi nội dung, bạn có thể xem trực tiếp livestream trên trang fb chị Lê Triều Hồng Lĩnh

2. Tập san VHNT Quán Văn số 112 phát hành rộng rãi. Mời bạn đọc muốn đặt mua liên hệ cô Nguyễn Nhi Lan Hà

SĐT: 0909281313

Hoặc inbox messenger số luong, địa chỉ, SĐT nhé!

Tập san Văn học Nghệ thuật QUÁN VĂN

Nguyenminh Nguyen

772 . NGUYỄN SÔNG BA : Tranh THÁNG TƯ 2026

771 . PHẠM THỊ ANH NGA Dịch giả Bửu Ý và những chuyến du hành chữ nghĩa

PHẠM THỊ ANH NGA

Dịch giả Bửu Ý

và những chuyến du hành chữ nghĩa

Chân dung Bửu Ý

dinhcuong

Giới văn học nghệ thuật trong Nam ngoài Bắc cũng như những người từng là học trò của ông thường nói với nhau, tưởng như đùa nhưng lại rất thật, rằng đến Huế mà chưa ghé thăm ông thì coi như là chưa đến Huế, gì thì gì vẫn cứ ... thiếu. Ông là Bửu Ý, một nhân vật Huế không còn xa lạ gì đối với người trong nước và ở nước ngoài. Một con người luôn thao thức về những chân giá trị và sự tồn vong của văn hóa Huế, về bản sắc con người Huế. Ông cũng là một người đậm chất Huế hơn bất kỳ người Huế nào khác. Vì nhiều lẽ.

Giữa những đua chen đời thường, đôi khi đến mức nhiễu nhương, tiêu cực, ông chọn cho mình một phong cách sống, một đường đời riêng, ung dung đĩnh đạc, không ưu tư và không để mình vương vào vòng cương tỏa của những danh xưng Nhà giáo ưu tú, Nhà giáo nhân dân..., cả những học hàm học vị vốn được đám đông hết mực đề cao, xem như dấu chỉ độc tôn của đẳng cấp. Gọi ông nhà Nhà văn, Nhà báo, Nhà văn hóa, Dịch giả, Đạo diễn kịch, Nhà giáo dục … đều đúng cả, dẫu cho ông chẳng bao giờ màng đến “nhà” hay “giả” nào. Ông chỉ thích tuyền là … Bửu Ý. Nhưng cái tên ông tự nó đã bao hàm một chân giá trị. Rất riêng.

770. PHÙNG NGUYỄN Xuôi dòng ký ức

PHÙNG NGUYỄN

X u ô i d ò n g k ý ứ c

Nguyễn Xuân Hoàng (tháng 2, 2006)
Photo by Quỳnh Loan

Gởi anh Hoàng chị Vy

13 tháng 9 năm nay là ngày giỗ đầu của nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng. Khi nhận lời chăm sóc blog “Rừng & Cây” trên mạng VOA tiếng Việt, tôi đã quyết định sẽ tiếp tục tinh thần “Nguyễn Xuân Hoàng và Bạn Hữu” trên sân chơi của mình như là một nhắc nhở thường xuyên về anh, nhà văn và cũng là “người bạn của các nhà văn,” một cách gọi để diễn tả sự mến mộ mà các ngòi bút khác dành cho anh. Vậy mà tôi lại cảm thấy rất khó khăn khi nói về anh. Bởi vì, có điều gì tôi muốn nói về Nguyễn Xuân Hoàng mà không có ai đó đã nói/viết ra trước đó?

So với một số nhà văn cùng thời, Nguyễn Xuân Hoàng viết không nhiều. Anh có khoảng 10 tác phẩm đã xuất bản, và không có nhiều công trình nghiên cứu dài hơi về các tác phẩm của anh. Về hiện tượng này, tôi đã có nhận xét như sau trong bài tham luận đọc tai buổi hội thảo “Hai mươi năm Văn Học Miền Nam 1954-1975” tổ chức tại Nam California (USA) vào tháng 12 năm 2014:

"Hồi tháng 8 năm ngoái (2013), trong khi thu thập tài liệu cho chuyên đề 'Nguyễn Xuân Hoàng, Trong và Ngoài Văn Chương' của tạp chí Da Màu, tôi nhận ra, với một tên tuổi vô cùng quen thuộc như nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, số lượng bài biên khảo dành cho tác phẩm của ông quả thật khiêm nhường. Chợt nghĩ ra ông thuộc về thế hệ của những người làm văn nghệ kém may mắn. Nhóm người này bắt đầu văn nghiệp của họ trong giai đoạn 54-75 ở miền Nam Việt Nam. Nền văn học non trẻ nhưng đa dạng và cởi mở này chưa kịp có thì giờ nhìn lại để đánh giá một cách đầy đủ những thành tựu của tập thể và của mỗi cá nhân tác giả thì đã chết tức tưởi vào một ngày cuối tháng Tư năm 1975."

Như là một người đọc, nếu được hỏi về văn chương Nguyễn Xuân Hoàng, tôi xin thưa rằng tôi hoàn toàn bị thuyết phục với những truyện ngắn của anh. Tuy vậy, phải nói là tôi cũng rất thích đọc Sổ Tay của anh, và đồng thời, cùng với Nguyễn Quí Đức, đã chòng ghẹo anh nhiều lần vì cái “tật” thích đưa những sinh hoạt “không văn chương” như ngồi Starbucks với bạn bè (phần đông trong giới viết lách) vào “Sổ Tay!” Đó là Nguyễn Xuân Hoàng, ngay cả cái blog trên VOA Tiếng Việt cũng là nơi anh muốn kéo thân hữu vào chơi càng đông càng tốt, không phải vậy hay sao?

Cho đến ngày anh ra đi vĩnh viễn, giữa nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng và tôi đã có khoảng 20 năm quen biết. Thật ra, quãng thời gian này không thấm vào đâu so với mối quan hệ anh có với nhiều người khác, những người bạn cùng thời của anh, đặc biệt những cây bút tiếng tăm của Văn học miền Nam (VHMN) giai đoạn 1954-1975. Phần đông những mối quan hệ bền bỉ này đã tiếp tục rất lâu, cho đến khi anh trút hơi thở cuối cùng!