Đèn soi bóng nhớ
đêm trầm bước lặng tìm ai
niềm vui không nói
kìa sao nỡ...
một chút riêng tôi
xé ruột thuở mong chờ
Tác phẩm Yellow mama vừa đọc xong, tôi thấy: " niềm vui không nói, kìa sao nỡ...một chút
riêng tôi, xé ruột thuở mong chờ ".
Đúng vậy. Kìa sao nỡ.....để một tác phẩm hay phải nằm im trên giá
sách của tôi? Kìa sao nỡ... để tôi ích kỷ đọc tác phẩm một mình. Và, chờ mong
gì? Chẳng chờ mong gì hơn là khi đọc một tác phẩm “ hay ” theo “ cảm nhận ” của
riêng tôi. Nhưng, cảm nhận đó còn tùy theo từng sở thích của mỗi người nữa. Có
người thì cho tác phẩm đó ở vào loại trung bình hay hơn một chút. Có người thì
vì lý do gì đó cho tác phẩm đó “ tệ ” nếu có vấn đề với tác giả...Nhưng
với tác giả thì khác, họ chấp nhận và đón nhận sự phê bình của đọc giả vì tác
phẩm đã được “ trình làng ”. Còn tôi, khi đọc một tác phẩm hay là
như bắt được một cái gì đó mà chính mình đã đánh mất tự bao năm ( tôi không
khen chị đâu nhé, chị Hoàng Thị Bích Ti ) và, vì thế viết ngay trong nỗi thích
thú của riêng mình ( viết theo lối cảm nhận, chứ không dám viết theo lối phê
bình văn học ) . Ừ! Mà tại sao lại không viết khi đọc một tác phẩm hay? Niềm
vui không nói ... câu thơ trong bài thơ của Trần Nghi Hoàng, tôi hỏi: tại sao
không nói nhỉ? Đọc một tác phẩm hay là: Một niềm vui. Mà đã là niềm vui thì
phải nói, nhiều khi thích quá còn phải la lên nữa là khác. Nói còn “ ít và nhỏ
”lắm. Tôi đang la đây. La là tiếng tán thán để giải quyết lòng mình trong: hĩ,
nộ, ái, ố...mà tiếng la của tôi ở đây là” hĩ ”, là” ái ” khi đọc xong Yellow
Mama của Hoàng Thị Bích Ti.
Đâu cần phải quen tác giả mới cảm nhận một tác phẩm. Chỉ cần một
tác phẩm hay là ta đã “ ngộ ” được với tác giả rồi. Vâng, đúng vậy, tôi chẳng
biết Hoàng Thị Bích Ti là ai. Cuộc sống riêng tư của chị như thế nào? Người
**
Bây giờ là mùa thu, lá bắt đầu vàng trên những nhánh cây. Chỉ vài
ngày nữa thôi những nhánh, những cành sẽ trơ trụi khi đông về. Một rừng cây
rụng lá. Một hàng cây rụng lá. Một cây rụng lá. Chỉ còn lại những nhánh cành
khẳng khiu. Cho dù một rừng cây, hay một cây, khi nhìn tưởng cây sẽ chết vì lá
không còn nữa để tiếp nhận ánh sáng mặt trời nuôi cây ( nhựa luyện ). Theo lối
suy nghĩ của người Phương Đông sự lìa cành của lá ví như người sắp lìa đời.
Nhưng không, lá có lìa cành thì lá vẫn nuôi cây qua quá trình tiến
hóa. Cho nên khi đọc Yellow Mama , một tập truyện ngắn đi kèm với Những
bài Thơ Riêng...( in chung ). Tôi đọc ngay những truyện ngắn gồm 10 truyện mà
tác giả đã đưa tôi vào thế giới “ Có/ Không ”. Cái “ Không ” nhiệm
mầu đó đã đưa tôi vào cái “ Có ” không lãng đãng như khói như sương, không che
đậy bằng những gam màu để đánh lừa bàng quan thiên hạ, mà thật là “
thật ” để tôi phải rung động theo từng con chữ mà Hoàng Thị Bích Ti đã
trải dài ra trên mỗi trang giấy, qua 10 truyện ngắn, gồm khoảng 157 trang.
Với ngòi bút sắc, gọn. Với cái nhìn trực diện vào sự việc một cách
khúc chiết, chị đã đem đến cho người đọc một thích thú ngay lúc vào truyện.
Thẳng thắn và phải nói là “ trung thực ” của người cầm bút. Người ta nói “ nhà
văn ” phải phản ánh được thực trạng của xã hội đương thời. Đừng bẻ cong
ngòi bút mà hướng dẫn lệch lạc để người đọc không thấy được vấn đề của xã
hội lúc ấy. Như trong: Người Bán Chiêm Bao, chị viết:
...." Trò chơi buôn
người rồi cũng có hồi kết thúc. Cách mạng lật lừa, bán đứng quê hương. Chánh
phủ vô tâm quịt luôn canh bạc cuối cùng để mặc cho các con bài ngơ ngơ ngáo
ngáo. Thế là thổ phỉ vùng lên tranh dành lấn đất. Những tên cướp rừng lên làm
lãnh tụ. Bố hắn chết trên đường chạy loạn. Như bừng tỉnh sau một giấc ngủ mê
man, hắn trở hành một người trôi nổi, tha phương; vô gia đình, vô quê hương, vô
chính phủ...”
( trang 15 ). Để rồi cuối cùng Hắn, nhân vật trong truyện cũng trở
thành giấc mơ. Giâc mơ viết nên lời. Có lần, nhân vật Hắn mà Hoàng Thị Bích Ti
đã cho lời đối thoại với chủ báo:
..." Tôi là con người
chân thật. Chữ nghĩa của tôi chỉ để nói lên những lời chân thật...”...” Tôi làm văn chương chứ không làm nghề bán
chữ! Đời sống không chỉ có cơm và áo. Nó còn có những cái cao đẹp khác như
ước mơ và lý tưởng. Người không có ước mơ, lý tưởng thì có khác gì một con vật
đần độn...”( trang 17 ) .
Hắn, trong truyện: Người bán chiêm bao, tôi không nghĩ phản ánh
nhân vật qua tác giả mà thường là như vậy để tác giả gởi gắm mình vào nhân vật
trong truyện ( dù là truyện ngắn ). Có thể lắm! Có thể Hắn là chị, là tôi, là
những người cầm bút chân chính. Nếu quả đúng như thế, nhà văn phải chân thật
với chữ nghĩa và với mình. Chưa một lần biết chị, phải không? Nhưng như thế tôi
lại chịu với lối viết thẳng. Mong Hắn trong truyện cũng như Hắn ngoài đời, của
chị.
Chữ nghĩa của Hoàng Thị Bích Ti dùng không như sương như
khói, lãng đãng để ru người đọc vào chốn “ mê cung ”. Mà chị nhìn qua sự việc
một cách “ chính diện ” không che đậy dưới một lăng kính nhiều màu sắc. Nhiều
lúc, nhiều đoạn người đọc nghe đến “ não lòng ”. Nhưng lại lôi cuốn đọc giả một
cách lạ kỳ. Như:
..." Đứa con gái im bặt
khi thấy ông Dân ngồi từ bao giờ bên cái bàn con gập ghềnh, lỏng chỏng. Tấm màn
vàng tơi sau lưng ông rũ xuống rách bươm, ngăn căn nhà ra làm hai ô nhỏ. Phía
trên của ông già, phiá bếp là của đứa con gái. Đôi nạng gỗ nằm sóng soãi trên
nền xi măng thô cứng. Cái quần ngắn cũ xì phơi đôi chân đứt lìa ngang đầu gối,
chằng chịt những đường may trên lớp da non đỏ bóng như hai đòn giò mới chưa kịp
cắt chỉ, treo tòng teng trong xe bánh mì ngoài đầu ngõ...” ( cục xà phòng,
trang 127 )
