THỂ TRUNG GIAN
Han Kang
( 1970 - )
Nhà văn Hàn Quốc
Giải Nobel Văn học 2024
Sau khi tốt nghiệp khoa Văn Đại học Yonsei, Han Kang đăng đàn
năm 1993 trên báo Văn học và Xã hội với tư cách một nhà thơ. Năm 1994, bà ra mắt
tập truyện ngắn Mỏ neo đỏ, giành giải sáng tác cho tác giả trẻ của báo Seoul
Shinmun, đánh dấu mở đầu sự nghiệp văn chương
chuyên nghiệp.Suốt ba mươi năm gắn bó với văn chương, Han Kang là chủ nhân của ba tập truyện ngắn, gần 10 tiểu thuyết và 1 tập
thơ. Bà được tôn vinh một trong những nhà văn quan trọng nhất của văn học Hàn
Quốc hiện đại. Năm 2016, Han Kang giành giải Booker quốc tế nhờ tác phẩm The Vegetarian (Người ăn chay ). Năm 2018, bà tiếp tục lọt vào danh sách đề cử của giải thưởng
này với tiểu thuyết giàu tính tự thuật Trắng.
Han Kang cũng nổi tiếng với một số tác phẩm như Love of Yeosu (
Tình yêuYeosu), tiểu thuyết Your cold hands ( Tay người thì lạnh)...
Nhà văn Han Kang
từng chia sẻ bà thích sự riêng tư và sớm trở lại cuộc sống
bình thường sau khi nhận giải thưởng văn học danh giá năm 2016. Bà Han Kang là giáo sư chuyên ngành viết
sáng tạo tại Học viện Nghệ thuật Seoul.
Han Kang được trao giải Nobel Văn học năm 2024 do có “văn xuôi đầy
chất thơ mãnh liệt đối mặt với những tổn thương lịch sử và phơi bày sự mong
manh của đời người”. Sinh ra ở
Gwangju, Hàn Quốc, cô chuyển đến Seoul năm 10 tuổi. Cô học văn học Hàn Quốc tại
Đại học Yonsei.
Bài viết của cô đã giành được Giải thưởng Văn học Yi Sang, Giải
thưởng Nghệ sĩ Trẻ Ngày nay và Giải thưởng Tiểu thuyết Văn học Hàn Quốc. The
Vegetarian, cuốn tiểu thuyết đầu tiên được dịch sang tiếng Anh của cô, được Portobello Books xuất bản vào năm 2015 và đã giành được Giải thưởng Quốc
tế Man Booker năm
2016. Cô cũng là tác giả của Human Acts (Portobello, 2016) và The White Book (Portobello, 2017).
Trước chiến thắng lớn, Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol bày tỏ đây là một thành tựu to lớn trong lịch sử văn học Hàn Quốc và mang lại
niềm vui cho toàn thể người dân, theo The Korea Times. Trang CWN đưa tin ngay
sau khi Viện Hàn lâm Thụy Điển công bố Han Kang chiến thắng, hơn 60.000 bản
sách được bán tại hệ thống nhà sách nổi tiếng
Kyobo, hơn 70.000 bản tại sàn thương mại điện tử Yes24. Sàn thương mại trực tuyến
Coupang thông báo “cháy hàng” các cuốn sách của Han Kang.
Người dân Hàn Quốc ăn mừng thành tích của Han Kang, nhưng tác giả từ chối tổ chức
họp báo và không ăn mừng sau khi nhận giải Nobel Văn học. Cha của Han Kang - tiểu thuyết gia nổi tiếng Han Seung Won (85 tuổi)
- chia sẻ với truyền thông Hàn Quốc: “Han Kang nói với tôi rằng, trên thế giới có nhiều
cuộc chiến tranh khốc liệt, nhiều người dân thiệt mạng, làm sao chúng ta có thể
ăn mừng. Quan điểm của Han Kang đã thay đổi từ một nhà văn sống
ở Hàn Quốc sang ý thức của một nhà văn toàn cầu”.
Ở tuổi 53, bà trở thành nữ nhà văn Hàn Quốc
đầu tiên đoạt giải Nobel Văn học, đồng thời là nữ nhà văn thứ 18 trong tổng số 121
nhà văn đoạt giải thưởng danh giá này cho đến nay. Bên cạnh
sự nghiệp văn chương, Han Kang còn là một nhạc sĩ và có niềm
đam mê với nghệ thuật thị giác (visual art).
Tác phẩm nổi tiếng nhất của Han Kang là “The Vegetarian” (Người Ăn Chay), xuất bản tại Nam Hàn năm
2007, và được dịch sang tiếng Anh lần đầu tiên năm 2015. Cuốn tiểu thuyết này giành giải Man Booker International năm
2016, được trao cho cả tác giả Han Kang và dịch
giả Deborah Smith.
Vào thời điểm đó, bản dịch của Smith đã gây
ra nhiều tranh cãi về độ chính xác. Nhưng dịch thuật trong văn chương không chỉ là
đem từng chữ dịch cho thật sát nghĩa, mà còn là một quá trình
bay bổng với trí tưởng tượng và óc sáng tạo của dịch
giả, để truyền tải được trọn vẹn nhất tinh thần của tác phẩm gốc. Han Kang đã tin
tưởng và bảo vệ dịch giả của mình về vấn đề này.
Tính đến nay, Han Kang đã xuất bản sáu tác
phẩm bằng tiếng Anh. “The Vegetarian” là tác phẩm giúp bà nổi tiếng trên thế giới. Tiếp
theo là các tác phẩm như “Human Acts,” “The White Book,” “Europa” và
“Greek Lessons.” Tác phẩm ngắn “Convalescence” được xuất bản vào năm 2013, là một ấn bản song ngữ.
Tiểu thuyết mới nhất của bà là “We Do Not
Part,” xoay quanh một nhà văn đang nghiên cứu về cuộc nổi dậy Jeju 1948-1949
(chống lại sự chia
cắt bán đảo Triều Tiên do ảnh hưởng
của Chiến tranh Lạnh), cũng như kể về những tác động của sự kiện này đến gia đình
một người bạn của nhà văn. Tác phẩm dự kiến sẽ được xuất bản vào năm 2025.
* * *
Người
phụ nữ chắp tay trước ngực. Nhíu mày, nhìn thẳng vào bảng đen.
"Được rồi, đọc đi", người đàn ông đeo
kính gọng bạc mỉm cười nói.
Môi
người phụ nữ mấp máy. Cô dùng đầu
lưỡi rà ẩm môi dưới. Trước ngực, đôi tay cô lặng lẽ bồn chồn. Cô mở miệng, rồi
ngậm lại. Nín hơi, rồi thở ra thật sâu. Người đàn ông bước về phía bảng đen, kiên
nhẫn yêu cầu cô đọc lại.
Mí mắt
người phụ nữ run rẩy. Giống đôi cánh
côn trùng cọ xát vào nhau. Cô nhắm
mắt, rồi mở ra. Như thể hy vọng khi mở mắt sẽ thấy mình được chuyển đến một địa
điểm khác.
Người
đàn ông sửa lại cặp kính,
ngón tay dính đầy phấn trắng.
"Nào,
bây giờ , nói lớn lên."
Người
phụ nữ mặc áo len đen cổ cao, quần đen.
Chiếc áo khoác treo trên ghế cũng màu đen, chiếc khăn để trong túi vải đen lớn đan
bằng len đen. Với bộ đồng phục u ám đó, trông cô như vừa đi dự đám tang, khuôn
mặt cô gầy hốc hác, như những nét dài
trên một số tác phẩm điêu khắc bằng đất sét.
Cô không còn trẻ cũng không đặc biệt xinh đẹp. Đôi
mắt trông thông minh, nhưng mí mắt liên tục co giật khiến khó cảm nhận được. Lưng
và vai luôn khom xuống, như đang
tìm nơi ẩn náu bên trong bộ quần áo
đen, móng tay được cắt tỉa cẩn thận. Quanh cổ tay trái, một chiếc băng đô nhung
tím sẫm, điểm nhấn chỉ một màu đơn độc trên hình dáng đơn sắc.
“"Chúng ta hãy cùng
nhau đọc." Người
đàn ông không thể đợi được người phụ nữ nữa . Anh đưa mắt nhìn người sinh viên đại
học có khuôn mặt trẻ thơ ngồi cùng hàng
với cô, người đàn ông
trung niên ẩn mình sau cây cột, và sinh viên trẻ khác ngồi bên cửa sổ, khom lưng
trên ghế.
--
"Emos, hēmeteros. 'My', 'our'." Ba sinh viên đọc, giọng thấp ngại ngùng. "Sos,
humeros. 'Your' số ít, 'your' số nhiều."
Người
đàn ông đứng cạnh bảng đen trông khoảng vào ngoài tuổi ba mươi. Anh gầy, đôi lông
mày như những điểm nhấn đậm trên mắt và một rãnh sâu ở gốc mũi. Một nụ cười yếu ớt, kiềm chế
cảm xúc hiện lên trên miệng anh. Chiếc áo khoác nhung kẻ màu nâu sẫm có miếng vá bằng da màu vàng nhạt ở cùi chỏ. Tay áo hơi ngắn, để lộ cổ tay. Người
phụ nữ nhìn chằm chằm vào vết sẹo chạy
theo đường cong nhợt nhạt mảnh khảnh từ mép
mí mắt trái đến khóe miệng anh. Khi cô nhìn thấy nó trong bài học đầu tiên với
anh, cô nghĩ những giọt nước mắt đã từng chảy xuống dấu vết đó.
Đằng
sau cặp kính màu xanh lục nhạt, đôi mắt người đàn ông đang nhìn chằm chằm
vào đôi môi khép chặt
của người phụ nữ. Nụ cười biến mất. Biểu cảm của anh cứng đờ. Anh quay lại bảng đen, viết vội
một câu ngắn bằng tiếng Hy Lạp cổ. Trước khi anh kịp thêm dấu phụ, viên phấn vỡ
ra và cả hai nửa rơi xuống sàn.
Vào cuối mùa xuân năm trước, chính người phụ nữ đó đã đứng
trước bảng đen, một bàn tay phủ đầy phấn ấn vào bảng. Khoảng một phút trôi qua, cô vẫn chưa thể viết chữ tiếp theo, học
sinh của cô bắt đầu xê dịch trên ghế và lẩm bẩm với nhau. Cô trừng mắt dữ dội,
không nhìn thấy học sinh, trần nhà hay cửa sổ, chỉ thấy khoảng không trống rỗng trước mặt.
--
"Cậu không sao chứ, seonsaengnim?" Cô gái
trẻ với mái tóc xoăn và đôi mắt ngọt ngào ngồi ở phía trước lớp hỏi. Người phụ nữ cố gắng mỉm cười, nhưng tất cả những gì xảy ra là mí mắt cô
co giật trong một lúc. Các sinh viên , hơn bốn
mươi người, nhìn nhau, đôi lông mày nhướng lên. Cô ta đang làm gì vậy? Những câu
hỏi thì thầm lan truyền từ bàn này sang bàn khác.
Điều
duy nhất cô có thể làm là bình tĩnh bước ra khỏi lớp. Cố gắng hết sức, cô bước
ra. Ngay khi vào hành lang, những tiếng thì thầm trở nên ồn ào, như được khuếch
đại qua loa phóng thanh, nuốt chửng âm thanh đôi giày cô đạp trên sàn đá. Đôi môi
run rẩy mím chặt lại, cô lẩm
bẩm với chính mình từ một nơi nào
đó sâu hơn lưỡi và cổ họng. Nó đã trở lại.
Lần đầu
tiên xảy ra vào mùa đông
sau khi cô tròn mười sáu tuổi. Ngôn ngữ đã châm chích và giam cầm cô
như quần áo làm từ hàng ngàn mũi kim đột nhiên biến mất. Lời
nói vẫn lọt vào tai cô ,
nhưng giờ đây một lớp không khí dày đặc đệm khoảng không giữa ốc tai và não cô. Bị bao bọc trong im lặng mù sương, những ký ức về chiếc lưỡi và đôi môi đã
từng sử dụng phát âm, về bàn tay đã nắm chặt cây bút chì, trở nên xa vời. Cô không
còn suy nghĩ bằng ngôn ngữ nữa. Di chuyển, không cần ngôn ngữ và hiểu, không cần
ngôn ngữ, như cô đã từng làm trước khi học nói - không, trước khi có được sự sống.
Sự im lặng, hấp thụ dòng chảy thời gian như những quả bóng bông, bao bọc cơ thể
cả bên ngoài lẫn bên trong.
Bác
sĩ tâm thần mà mẹ cô hoảng sợ dẫn cô đến, đưa cho cô những viên thuốc, cô giấu
dưới lưỡi, sau đó chôn trong luống hoa ở nhà. Vào thời điểm những nhị hoa màu đỏ
sẫm bắt đầu mọc ra từ bông hoa đỏ trong luống hoa, được nuôi dưỡng bởi loại thuốc
chôn trong cô. Một cuộc bàn thảo giữa bác
sĩ tâm thần và mẹ cô dẫn đến việc gửi cô trở
lại trường. Rõ ràng, nhốt ở nhà không giúp ích gì, và cô không được tụt hậu so với bạn bè cùng
trang lứa.
Trường
trung học công lập lần đầu cô nhập học,
nhiều tháng sau khi lá thư thông
báo năm học mới bắt đầu vào tháng 3 đến tận cửa nhà, là một nơi buồn tẻ, đáng sợ.
Các lớp học tiến bộ rất nhiều.
Các giáo viên rất nghiêm khắc, bất kể tuổi tác. Không ai trong số bạn bè cô tỏ ra hứng thú với một cô gái không nói một
lời nào từ sáng đến tối. Khi cô được gọi đọc sách giáo khoa hoặc khi học sinh được
yêu cầu đếm to trong giờ thể dục, cô sẽ nhìn các giáo viên một cách vô hồn và không
có ngoại lệ, bị đuổi ra phía sau lớp học
hoặc bị tát vào má.
Mặc
dù bác sĩ tâm thần và mẹ
cô hy vọng, nhưng sự kích thích của sự tương tác xã hội không phá vỡ được sự im lặng của cô. Thay vào đó, một sự
tĩnh lặng tươi sáng và tập trung hơn đã lấp đầy chiếc bình đất sét đen của cơ thể cô. Trở vế nhà trên những đường
phố đông đúc, cô bước nhẹ nhàng như được bao bọc trong một bong bóng xà phòng
khổng lồ. Bên trong sự tĩnh lặng lấp lánh này, giống như đang nhìn lên mặt nước
từ bên dưới, những chiếc xe gầm rú như sấm sét và khuỷu tay người đi bộ thúc vào vai và cánh tay cô, rồi biến mất.
Thời
gian dài trôi qua, cô bắt
đầu thắc mắc .
Nếu
từ tiếng Pháp hoàn
toàn bình thường, trong bài học hoàn toàn bình thường, không khơi dậy điều gì trong
cô thì sao? Nếu cô không vô tình nhớ ra ngôn ngữ, giống như nhớ ra sự tồn
tại của cơ quan bị teo đi
thì sao? Tại sao lại là tiếng Pháp chứ không phải tiếng Trung cổ điển
hay tiếng Anh? Có lẽ vì nó mới lạ, đó là ngôn ngữ cô chọn khi học trung học. Ánh
mắt cô vẫn vô hồn hướng lên bảng đen như thường lệ, nhưng ở đó nó đã vướng vào
thứ gì đó. Giáo viên tiếng Pháp thấp bé,
hói đầu đang chỉ vào từ này khi ông phát âm.
Bị mất cảnh giác , cô thấy môi mình run rẩy
chuyển động như môi trẻ con. Thư viện. Âm thanh lẩm bẩm phát ra từ một nơi sâu
hơn lưỡi và cổ họng.
Không
đời nào cô có thể biết được
khoảnh khắc đó quan trọng đến thế nào. Nỗi
kinh hoàng vẫn chỉ mơ hồ, nỗi đau ngần ngại lộ mạch từ vực sâu im lặng. Nơi chính tả, âm vị và ý nghĩa lỏng lẻo gặp
nhau, một ngòi nổ chậm phấn khích, vi phạm được thắp sáng.
Sau
khi tốt nghiệp đại học, người phụ nữ này đầu tiên làm việc cho một nhà xuất bản
sách, sau đó là một công ty biên tập-sản xuất trong hơn sáu năm; rồi cô dành gần bảy năm để giảng dạy về văn học tại
vài trường đại học và một trường trung học nghệ thuật ở trong và xung quanh thủ
đô. Cô cho ra mắt ba tập thơ nghiêm túc, được xuất bản cách nhau ba hoặc bốn năm,
và trong nhiều năm đã đóng góp một chuyên mục cho một bài đánh giá văn học hai tuần một lần. Gần đây, với tư cách
là một trong những thành viên sáng lập một tạp chí văn hóa mà tên tạp chí vẫn
chưa được quyết định, cô đã tham dự các cuộc họp biên tập vào mỗi chiều thứ Tư.
Bây
giờ khi nó đã trở lại, cô không
còn lựa chọn nào khác ngoài việc
từ bỏ tất cả những thứ như vậy.
Không
dấu hiệu nào cho thấy điều đó có thể xảy ra, không có lý do gì để nó phải xảy ra. Tất nhiên, sự thật
là cô đã mất mẹ sáu tháng trước, ly hôn vài năm trước, cuối cùng mất quyền nuôi con trai tám tuổi, và năm
tháng trôi qua kể từ khi anh chuyển đến sống với người yêu cũ của cô, - chồng,
sau cuộc chiến kéo dài tại tòa án. Bởi vì anh vừa là cháu trai cả
của người con trai đầu lòng vừa là đứa con trai duy nhất bên nội , vì anh không
còn trẻ nữa, vì chồng cũ của cô kiên quyết cho rằng cô quá căng
thẳng, điều này ảnh hưởng xấu đến cậu bé
- hồ sơ về quá trình điều trị tâm thần cô khi còn là thiếu nữ,
đã nhận được, làm bằng chứng-vì thu nhập của cô, so với chồng
(anh ấy mới được thăng chức lên trụ sở chính của ngân hàng), vừa ít ỏi vừa không
đều đặn, nên phiên điều trần đã dẫn đến một thất bại toàn diện.
Nhà trị
liệu tâm lý tóc muối tiêu mà cô phải gặp một lần một tuần vì chứng mất ngủ sau
khi đứa con rời
xa, không thể hiểu tại sao cô lại từ chối những lý do rõ ràng như vậy. Không, cô viết, bằng tờ giấy
trắng để trên bàn. Không đơn giản như vậy.
Đó là
buổi họp cuối cùng.
Liệu pháp tâm lý được thực hiện thông qua văn bản mất quá nhiều
thời gian, với quá nhiều cơ hội để hiểu lầm. Cô lịch sự từ chối
lời đề nghị giới thiệu cô với một chuyên gia về ngôn ngữ và giọng nói với nhà trị
liệu tâm lý.
Người
phụ nữ đặt cả hai tay lên bàn. Tư thế cứng ngắc , cô cúi chào như một đứa trẻ đang chờ để kiểm tra
móng tay. Cô lắng nghe giọng nói của
người đàn ông vang lên
khắp giảng đường.
"Ngoài
thể bị động và thể chủ động, còn có thể thứ ba trong tiếng Hy Lạp cổ, tôi đã giải
thích ngắn gọn trong bài học trước, đúng không?"
Chàng
trai trẻ ngồi cùng hàng
với người phụ nữ gật đầu chắc nịch. Anh là sinh viên năm thứ hai ngành triết học,
đôi má tròn trịa khiến anh
trông giống một đứa trẻ thông minh, tinh nghịch.
Người
phụ nữ quay lại nhìn về phía cửa sổ. Ánh mắt lướt qua khuôn mặt của sinh viên
sau đại học, người đã may mắn đậu bằng y khoa nhưng không đủ khả năng chịu trách
nhiệm cho cuộc sống của người khác, vì vậy đã từ bỏ để học lịch sử y khoa. Anh
ta to lớn, có khuôn mặt mũm mĩm, hai cằm, đeo kính gọng sừng tròn, thoạt nhìn có
vẻ dễ tính. Anh ta dành mọi giờ nghỉ giải lao với chàng sinh viên triết học trẻ tuổi - họ nói
những câu chuyện cười ngớ ngẩn qua lại bằng giọng nói vang vọng. Nhưng ngay khi bài học bắt đầu, thái
độ của anh thay đổi. Bất kỳ ai cũng có thể thấy anh căng thẳng như sợ mắc lỗi.
"Giọng
nói này, mà chúng ta gọi là giọng trung , có thể diễn đạt một hành động liên
quan đến chủ thể theo phản xạ."
Bên
ngoài cửa sổ tầng hai, những
điểm màu cam rải rác chiếu sáng những tòa nhà tầng thấp ảm đạm. Những cây lá rộng
non che khuất đường viền trơ trụi những cành đen gầy guộc trong bóng tối. Ánh mắt
cô lặng lẽ lướt qua khung cảnh hoang vắng, nét mặt sợ hãi của
sinh viên sau đại học, cổ tay nhợt nhạt của giảng viên tiếng Hy Lạp.
Không
giống như trước, sự im lặng trở lại sau khoảng thời gian hai mươi năm không ấm áp,
không dày đặc hay sáng sủa. Nếu sự im lặng ban đầu đó giống với sự im lặng tồn
tại trước khi sinh ra, thì sự im lặng mới này giống với sự im lặng sau cái chết hơn. Trước đây cô chìm dưới nước, nhìn
lên thế giới lấp lánh phía trên, giờ đây cô trở thành cái bóng, cỡi trên bề mặt
cứng lạnh những bức tường và mặt đất trống trải, một người quan sát bên ngoài một
cuộc sống chứa trong một bể nước khổng lồ. Cô có thể nghe và đọc từng từ một,
nhưng môi không hé mở để
phát ra âm thanh. Giống như một cái bóng không có hình dạng vật chất , giống như
phần rỗng bên trong của một cái cây
chết, giống như khoảng trống tối tăm giữa các thiên thạch, đó là một sự im lặng
cay đắng và mỏng manh.
Hai
mươi năm trước, cô không thể dự đoán được một ngôn ngữ xa lạ, một ngôn ngữ gần như không giống hoặc
không giống chút nào với tiếng Hàn, tiếng mẹ đẻ, có thể phá vỡ sự im lặng của cô. Cô đã chọn học tiếng Hy
Lạp cổ tại học viện tư nhân vì muốn tự mình lấy lại ngôn ngữ. Cô gần như hoàn toàn không
quan tâm đến văn học của Homer, Plato và Herodotus,
hoặc văn học thời kỳ sau, được viết bằng tiếng Hy Lạp bình dân, mà các bạn học
của cô muốn đọc bằng bản gốc. Nếu có một khóa học được cung cấp bằng tiếng Miến
Điện hoặc tiếng Phạn, những ngôn ngữ sử dụng một hệ thống chữ viết thậm chí còn
xa lạ hơn, cô sẽ chọn ngôn ngữ đó.
“Ví dụ, sử dụng động từ ‘to take’ ở dạng trung
gian, cuối cùng có
nghĩa là ‘Tôi chọn’. Động từ ‘to wash’ sẽ
được dịch ở dạng trung gian, ‘I wash X’,
khi X là một phần của bản thân tôi. Có một thành ngữ trong tiếng Anh, ‘Anh
ta đã treo cổ mình’, đúng không? Tiếng
Hy Lạp cổ không cần phải nói ‘himself’—nếu chúng ta sử dụng dạng trung
gian, cùng một
ý nghĩa có thể được diễn đạt bằng một từ duy nhất. Như thế này,” giảng viên nói,
và viết lên bảng đen: ἀπήγξατο.
Vừa
suy ngẫm về các chữ cái trên bảng đen, người phụ nữ cầm bút chì và viết từ đó vào
vở. Cô chưa từng gặp một ngôn ngữ nào có những
quy tắc phức tạp như vậy trước đây. Các động từ có thể thay đổi hình thức theo
nhiều cách khác nhau: ngôi và số ngữ pháp của chủ ngữ; thì, có nhiều cấp độ khác nhau;
trạng thái, có bốn loại riêng
biệt; và giọng điệu, có ba loại. Nhưng chính nhờ những quy tắc tỉ mỉ và phức tạp
khác thường này mà các câu riêng
lẻ thực sự đơn giản và rõ ràng.
Không
cần phải chỉ rõ
chủ đề
, hoặc thậm chí phải tuân theo một trật tự từ nghiêm ngặt. Từ này - được sửa đổi
để biểu thị rằng chủ ngữ là ngôi thứ ba số ít; thì ‘aorist’,
có nghĩa là mô tả một điều gì đã xảy ra và kết thúc tại một thời điểm nào đó trong
quá khứ; và giọng điệu
trung gian - đã nén
trong đó ý nghĩa rằng ai đó đã treo cổ tự tử .
Vào
khoảng thời gian khi đứa con của cô
lần đầu tiên học nói - đứa con đã sinh ra tám năm trước và giờ đây họ cho
rằng cô không đủ khả năng chăm sóc, cô đã mơ thấy một từ duy nhất bao hàm toàn
bộ ngôn ngữ loài người. Đó là một cơn ác mộng sống động đến mức khiến lưng cô đẫm
mồ hôi. Một từ duy nhất, gắn kết với mật độ và lực hấp dẫn khủng khiếp. Một ngôn ngữ ngay khi ai đó mở
miệng cô và phát âm, sẽ bùng nổ
mở rộng như mọi vật chất từng xảy ra vào buổi sơ khai của vũ trụ. Mỗi lần cô đặt
đứa con mệt mỏi, cáu kỉnh lên giường và chìm vào giấc ngủ nhẹ, cô mơ thấy khối kết tinh khổng
lồ của mọi ngôn ngữ đang được kích hoạt như một chất nổ lạnh băng giá ở trung
tâm trái tim nóng bỏng, được bao bọc trong tâm thất đang chuyển động.
Cô cắn
chặt cảm giác đó, chỉ cần
ký ức về nó thôi cũng đủ
lạnh người, và viết: ἀπήγξατο.
Một
ngôn ngữ lạnh lùng và
cứng rắn như một cột băng. Một ngôn ngữ không đợi kết hợp với bất kỳ ngôn ngữ nào khác trước khi sử dụng,
một ngôn ngữ tự cung tự cấp tuyệt đối. Một ngôn ngữ chỉ có thể hé môi sau khi xác định được nguyên nhân, cách
thức không thể thay đổi.
Cô ngồi im lặng giữa tiếng ồn ào các sinh viên đang đọc. Giảng viên tiếng Hy Lạp
không còn làm phiền cô nữa. Ông nghiêng người ra khỏi lớp và lau sạch
các câu trên bảng đen, dùng cánh tay xoa mạnh miếng vải tẩy mềm trên bảng.
"Bắt đầu từ tháng 6, chúng ta sẽ đọc Plato", giảng viên tiếng Hy Lạp thông
báo, dựa vào tấm bảng đen
giờ đã sạch. "Tất
nhiên, chúng ta sẽ tiếp tục học ngữ pháp". Ông cầm phấn bằng tay phải và dùng tay trái đẩy kính lên cao hơn trên sống mũi.
Ngay
cả khi có thể nói, cô luôn
nói nhỏ nhẹ. Vấn đề không phải ở dây thanh quản hay dung tích phổi. Cô chỉ không
thích chiếm không gian. Mọi người đều chiếm một khoảng không gian vật lý nhất định
tùy theo khối lượng cơ thể, nhưng
giọng nói truyền đi xa hơn. Cô không muốn truyền bá bản thân. Cho dù trên
tàu điện ngầm hay trên phố, trong quán cà phê hay nhà hàng, cô ấy không bao giờ
nói to vô tư hay gọi to ai đó để
thu hút sự chú ý. Trong mọi tình huống - ngoại lệ duy nhất là khi cô ấy đang
thuyết trình - giọng nói của cô
nhỏ nhất trong phòng. Vốn rất gầy, cô khom vai và lưng để cơ thể chiếm ít không
gian hơn. Cô hiểu sự hài hước và có nụ cười khá vui vẻ,
nhưng khi cười thì lại rất nhỏ đến mức hầu như không nghe thấy.
Ngay
cả khi có thể nói, đôi khi cô chỉ nhìn chằm chằm vào người đối thoại, như tin rằng
có thể dịch hoàn hảo những gì cô muốn nói qua ánh mắt. Cô chào mọi người,
bày tỏ lòng cảm ơn và xin lỗi, tất cả đều bằng ánh mắt chứ không phải bằng lời
nói. Đối với cô,
không có sự tiếp xúc nào tức thời và trực quan như ánh mắt. Nó gần như là cách
duy nhất để chạm mà không cần chạm.
Ngôn
ngữ, ngược lại, là cách
vật lý hơn vô cùng để
chạm. Nó di chuyển phổi, cổ họng,
lưỡi và môi, nó làm rung chuyển không khí khi nó bay đến người nghe. Lưỡi khô lại,
nước bọt bắn tung toé,
môi nứt nẻ. Khi cô thấy
quá trình vật lý đó quá sức
chịu đựng, không thể tập trung viết, ngay cả khi ở một mình.
Cũng
giống như cô luôn không thích cách giọng nói của mình lan tỏa trong không khí, cảm thấy khó
chịu khi những câu văn của mình gây ra sự xáo trộn sự im lặng. Đôi khi, cảm thấy
vị đắng ở phía sau cổ họng ngay trước khi cô đặt bút lên giấy, dù chỉ nghĩ đến viết một hoặc hai chữ.
Có những
lúc cô nhìn chằm chằm vào hình dạng của những chữ vừa viết, trước khi từ từ mở môi
và phát âm. Ngay lập tức bị ấn tượng bởi những hình dạng bất hợp lý nằm dẹt giống
như những cơ thể bị ghim chặt với giọng nói của cô đang cố gắng phát chúng ra một cách muộn
màng. Cô sẽ ngừng đọc, nuốt nước bọt, cổ họng
khô khốc. Giống như những lúc cô phải lập tức ấn vào vết cắt để cầm máu, hoặc
ngược lại, phải rặn để máu chảy ra ngoài nhằm ngăn chận vi khuẩn xâm nhập vào.
Bác
sĩ trị liệu tóc râm cố gắng
tìm ra nguyên nhân gốc rễ trong thời cô thơ
ấu. Cô chỉ hợp tác một nửa. Không muốn tiết lộ trải nghiệm mất ngôn ngữ khi còn
thiếu nữ, cô đã cố gắng lấy
lại
một ký ức từ xa hơn.
Mẹ cô
mắc căn bệnh giống sốt thương hàn khi mang thai cô. Bị sốt và ớn lạnh liên tục,
bà uống một nắm thuốc vào mỗi bữa ăn trong khoảng một tháng. Mẹ cô vốn là người
nóng tính và bốc đồng, hoàn toàn không giống con gái mình, ngay khi bà trở lại
bình thường đã đến gặp bác sĩ phụ khoa và nói, bà muốn đứa bé biến mất. Bà xác định đứa bé không thể khỏe mạnh được, vì loại thuốc bà đã
dùng.
Bác
sĩ nói việc phá thai
rất nguy hiểm, vì nhau thai đã hình thành, bảo bà quay lại sau hai tháng, khi đó
ông sẽ tiêm một mũi để gây ra tình trạng thai chết non. Nhưng sau hai tháng
thai nhi bắt đầu chuyển động, quyết tâm của
bà yếu đi, không đến bệnh viện. Bà bị ám ảnh, lo lắng cho đến tận lúc đứa bé chào đời. Chỉ sau khi bà đếm đi đếm lại những
ngón tay và ngón chân của đứa bé sơ sinh,
vẫn còn dính đầy nước ối, thì tâm trí bà mới cảm thấy thoải mái.
Các
dì, các anh chị em họ, thậm chí cả người hàng xóm hay can thiệp sống bên cạnh đã
kể cho cô nghe giai thoại này khi cô còn nhỏ. Con đã từng suýt không được sinh ra. Câu nói
đó được lặp lại như câu thần chú.
Khi đó
cô còn quá nhỏ để có thể hiểu được cảm xúc của chính mình, nhưng sự lạnh lùng khủng khiếp chứa đựng trong câu nói đó là
điều cô cảm nhận rõ ràng. Cô gần như chưa được sinh ra. Thế giới không phải là thứ
được ban tặng cho cô như một lẽ tất nhiên. Đó chỉ là một khả năng mà sự kết hợp
ngẫu nhiên của vô số biến số trong bóng tối đen đặc đã cho phép, một bong bóng mong manh kết tụ trong khoảnh
khắc ngắn ngủi. Một buổi tối, sau khi nói lời tạm biệt ngượng ngùng với những vị khách ồn ào, vui vẻ của mẹ, cô
ngồi xổm trên chiếc maru
ở
phía trước nhà, ngắm nhìn hoàng hôn buông xuống che khuất sân trước. Cô kể với
nhà trị liệu, khi ngồi đó với hơi thở dồn dập và đôi vai khom xuống, đã cảm thấy thế giới mỏng
manh, mong manh, to lớn bị nuốt chửng trong bóng tối.
Nhà trị
liệu nghĩ rằng tất cả những điều này rất thú vị. “Cô còn quá trẻ
để hiểu được cuộc sống, và tất nhiên không có phương tiện để sống tự lập vào thời điểm đó, và mỗi lần nghe về việc mình
đã suýt chết như thế nào khi chào đời, cô lại cảm thấy bị đe dọa, như thể toàn bộ sự tồn tại của cô sắp bị xóa sổ. Nhưng cô đã khôn lớn, một
người trưởng thành tốt, và giờ đây đã đủ mạnh mẽ để đối mặt với những điều như vậy.
Cô không cần phải sợ hãi.
Không cần phải cúi mình.
Có thể lên tiếng. Hãy thẳng
vai và chiếm nhiều không gian như mong muốn.”
Nhưng
nếu cô theo lý lẽ đó thì phần đời còn lại
sẽ là một cuộc đấu tranh dài để tìm ra trả lời cho câu hỏi liên tục đe dọa phá hủy sự cân bằng mong manh - câu hỏi liệu cô có
thực sự có bất kỳ quyền nào đối với sự tồn tại hay không. Có điều gì đó trong kết
luận sáng suốt và đẹp đẽ của nhà trị liệu không ổn. Cô vẫn không muốn chiếm thêm
không gian, cũng không tin mình đã sống trong sợ hãi, hoặc dành cả cuộc đời để kìm nén những gì đến với mình một cách tự nhiên.
Các
buổi trị liệu diễn ra suôn sẻ, và vì vậy, sau năm tháng, giọng nói của cô không trở nên mạnh mẽ hơn mà thay vào đó
trở nên câm lặng, nhà trị liệu dường như thực sự bị sốc. "Tôi hiểu", anh nói. "Tôi hiểu cô đã phải chịu đựng nhiều như thế nào. Chắc hẳn rất đau khổ khi chấp nhận thua cuộc
chiến giành quyền nuôi con, chưa kể
đến cái chết mẹ cô ngay trước đó.
Cô hẳn đã nhớ con mình đến
mức không thể chịu đựng được trong vài tháng qua. Tôi hiểu. Cô hẳn đã cảm thấy
rằng không thể tự mình chống chọi với mọi thứ."
Giọng
nói của anh ta thể hiện sự
đồng cảm chân thành một cách khoa trương khiến cô kinh ngạc. Điều cô thấy khó chịu
nhất là lời khẳng định rằng anh hiểu cô. Điều này hoàn toàn không đúng, và cô biết
điều đó với sự chắc chắn thanh thản.
Sự im
lặng, người xoa dịu lặng lẽ, bao trùm lấy
họ, chờ đợi.
Cô cầm
lấy cây bút và tờ giấy trước mặt, viết bằng nét chữ ngay ngắn, Không. Không đơn giản như vậy.
παθεῖν
μαθεῖν
“Hai động từ này có nghĩa là ‘chịu đựng ’
và
‘học hỏi ’. Bạn có thấy chúng gần giống nhau không?
Những gì Socrates đang
làm ở đây là chơi chữ trên những từ này để nhận xét về sự giống nhau của hai hành động.”
Rút
cây bút chì hình lục giác mà cô đã vô tình tựa khuỷu tay vào . Sau khi xoa làn
da đau rát, cô chép lại hai từ được viết trên bảng đen vào sổ tay. Đầu tiên, cô viết chúng bằng
bảng chữ cái Hy Lạp, sau đó cố gắng nhưng cuối cùng không viết được nghĩa bên cạnh chúng
bằng ngôn ngữ của riêng
mình. Thay vào đó, cô giơ nắm tay trái lên và dụi đôi mắt mất ngủ. Cô nhìn lên
khuôn mặt nhợt nhạt của giảng
viên tiếng Hy Lạp. Nhìn vào viên phấn cầm trên tay, những chữ cái tiếng mẹ đẻ như
những vết máu héo úa,
nhưng lại trắng, rõ nét trên
bảng đen.
Cô cúi
đầu trước cuốn sách đang mở trên bàn. Đây là một ấn bản song ngữ dày cộp của vài cuốn sách đầu tiên trong cuốn “Cộng hòa” của Plato, có cả bản dịch gốc tiếng Hy Lạp và tiếng Hàn. Những giọt mồ hôi chảy xuống từ thái dương cô và rơi xuống
những câu tiếng Hy Lạp. Giấy tái chế hạt
thô phình ra ở nơi chúng
rơi xuống.
“Tuy nhiên, chúng ta không thể coi việc ghép đôi những động từ này chỉ đơn giản là một cách
chơi chữ. Vì đối với Socrates, việc học theo nghĩa đen có nghĩa
là đau khổ. Ngay cả khi cho rằng bản thân Socrates không nghĩ điều này bằng nhiều
từ ngữ, thì ít nhất tư tưởng đó cũng đã được Plato trẻ hình thành như vậy.”
Vào các ngày thứ Năm, khi lớp học tiếng Hy Lạp họp, cô ấy thu dọn cặp sách của mình sớm hơn một
chút so với mức cần thiết. Sau
khi xuống xe buýt vài điểm dừng trước học viện, cô đi bộ, chịu đựng cái nóng buổi chiều tỏa ra từ đường băng. Ngay cả sau khi
cô bước vào bên trong bóng tối của tòa
nhà, toàn bộ cơ thể cô vẫn ướt đẫm mồ hôi một lúc.
Một
lần, cô vừa lên tầng một thì nhìn thấy giảng viên tiếng Hy Lạp đang đi trước mình.
Cô theo bản năng dừng bước. Cô nín thở để không phát ra âm thanh. Đã cảm nhận được
sự hiện diện của ai đó, anh quay lại nhìn qua vai và mỉm cười. Đó là một nụ cười pha trộn giữa sự gần gũi,
vụng về và cam chịu, thể hiện rõ ràng rằng anh đang định chào cô nhưng rồi lại nói ngắn gọn. Sau ngày hôm đó,
khi cô tình cờ gặp anh ở cầu thang hay hành lang, anh không cười mà chỉ chào cô bằng ánh mắt yếu ớt.
Khi
cô ngẩng đầu lên, có vẻ như lớp học tối
lờ mờ đột nhiên sáng lên, khiến cô lo lắng.
Cô nhìn lên bảng đen, trống rỗng trong giờ giải lao. Giảng viên đã dùng gôm vải lau sạch nhưng chỉ lau nhẹ nên vẫn
còn sót lại những đoạn chữ Hy Lạp rời rạc. Cô ấy thậm chí có thể hiểu được một
phần ba câu. Và một vệt phấn nhòe thô ráp trông có chủ ý, như thể nó được thực
hiện bằng một chiếc bút lông bản rộng.
Cô lại cúi xuống cuốn sách. Cô hít một hơi thật sâu và
nghe thấy âm thanh rõ rệt khi mình hít vào. Kể
từ khi mất khả năng nói, đôi khi cô ấy có cảm giác rằng việc hít vào và thở ra của cô ấy giống với lời nói. Họ dường như
khuấy động sự im lặng một cách táo bạo như giọng nói. Cô cũng có suy nghĩ tương
tự khi chứng kiến những giây phút cuối cùng của mẹ mình. Mỗi lần mẹ cô, lúc đó đang
hôn mê, thở ra một ngụm hơi nóng, im
lặng
lại lùi lại một bước. Và khi cô hít
vào, sự im lặng lạnh lẽo rùng rợn rít lên khi nó bị hút vào cơ thể mẹ cô.
Cô nắm
chặt cây bút chì và nhìn vào câu cô
vừa đọc. Cô có thể chọc thủng từng chữ cái một. Nếu cô ấn đầu bút chì xuống và xé
một đường dài, cô có
thể đọc được cả một từ, không, cả một câu. Cô xem xét những chữ nhỏ màu đen, nổi bật trên tờ giấy
thô màu xám, những dấu phụ giống như những con côn trùng vừa cuộn
tròn vừa duỗi lưng. Một nơi trong bóng tối, bị che khuất và khó bước đi. Một câu
trong đó Plato, không còn trẻ nữa, suy ngẫm và trì hoãn thời gian. Giọng nói mơ hồ của một người bị
miệng giấu sau bàn tay.
Cô siết
chặt cây bút chì. Cô cẩn thận thở ra. Cảm xúc thấm vào câu trở nên rõ ràng, giống như vết phấn hay một
sợi máu khô ngẫu nhiên. Cô ấy chịu đựng nó.
Cơ thể
của cô là bằng chứng cho sự thật về sự đột biến lâu dài của cô. Nó có vẻ cứng hơn hoặc nặng hơn thực tế.
Bước chân của cô, chuyển động của bàn tay và cánh tay, những đường nét dài và tròn trịa trên khuôn mặt và vai - tất cả đều phân định các chu vi rõ ràng và
mạnh mẽ. Không có gì thấm ra ngoài và không có gì thấm qua những giới hạn này.
Cô chưa
bao giờ là người dành nhiều thời gian ngắm mình trong gương, nhưng giờ đây chính
ý nghĩ đó dường như khiến cô không thể hiểu nổi. Khuôn mặt mà mỗi chúng ta tưởng tượng thường xuyên nhất
trong cuộc đời chắc
chắn phải là của chính
chúng ta. Tuy nhiên, khi cô ngừng hình dung khuôn mặt mình, cô nhận thấy rằng
theo thời gian, nó bắt đầu có cảm giác không thật. Khi tình cờ nhìn thấy khuôn
mặt mình phản chiếu trên cửa sổ hoặc gương, cô ấy sẽ kiểm tra mắt mình một cách
cẩn thận. Đối với cô, dường
như hai con ngươi trong suốt đó là lối đi duy nhất nối cô với khuôn mặt của người lạ đó.
Đôi
khi cô nghĩ mình giống một dạng vật chất nào đó, một chất rắn hoặc chất lỏng chuyển
động hơn là một con người. Khi ăn cơm nóng, cô cảm thấy mình trở thành cơm đó,
và khi cô rửa mặt bằng nước lạnh thì không có sự phân biệt giữa cô và nước đó. Đồng
thời, cô biết rằng cô không
phải là gạo hay nước mà là một chất rắn, khắc nghiệt sẽ không bao giờ hòa trộn
với bất kỳ sinh vật nào, dù sống
hay không. Điều duy nhất mà cô thấy đáng để lấy lại khỏi sự im lặng băng giá, thứ lấy đi
tất cả sức mạnh mà cô sở hữu, là khuôn mặt của đứa trẻ mà cô được phép ở cùng
một đêm hai tuần một lần và những lời Hy Lạp chết chóc mà cô khoét sâu. vào tờ giấy bằng cây bút chì cô đang cầm
Đúng
vậy.
Một
người phụ nữ nằm trên mặt đất.
Cô đặt
cây bút chì dính đầy mồ hôi xuống. Cô dùng
lòng bàn tay lau đi những hạt hơi ẩm bám trên thái dương.
•
“Mẹ ơi, họ nói con không thể đến đây nữa sau
tháng Chín.”
Tối
thứ Bảy tuần trước, bà đã nhìn chằm chằm vào khuôn mặt con trai mình với sự cảnh
giác trước những lời này. Anh ấy đã lớn trở lại, thậm chí chỉ trong vòng hai tuần,
trông cao hơn nhưng cũng mảnh mai hơn trước. Hàng mi dài và mỏng, những đường
chéo nhỏ xíu vạch rõ nét trên đôi má trắng trẻo mềm mại, giống như một bức vẽ thu
nhỏ được vẽ bằng bút.
“ Con không muốn đi. Tiếng Anh của con thậm
chí còn không tốt đến thế. Chị của bố sống ở đó, con thậm chí chưa bao giờ gặp
bà ấy. Bố bảo con phải đi cả năm.
Con vừa mới kết bạn được và giờ con lại phải chuyển đi lần nữa à?
Cô vừa
tắm xong và đặt đứa trẻ lên giường, mùi
táo tỏa ra từ tóc nó. Cô có thể nhìn thấy khuôn mặt mình phản chiếu trong đôi mắt
tròn của cậu . Khuôn mặt cậu lại được phản chiếu trong hình ảnh phản chiếu của đôi
mắt cô, và trong đôi mắt đó lại có khuôn
mặt của cô. . .
trong một chuỗi phản chiếu vô tận.
Mẹ,
mẹ không thể nói chuyện với bố được à? Nếu mẹ không thể nói chuyện,
mẹ có thể viết thư cho bố không? Con không thể quay lại sống ở
đây nữa sao?”
Cậu thất
vọng quay mặt vào tường, còn cô lặng lẽ đưa tay ra và kéo anh quay lại đối mặt với cô.
“Con không thể? Con
không thể quay lại? Tại sao không?”
Cậu
lại quay mặt vào tường. “Làm ơn
tắt đèn đi. Làm sao tôi có thể
ngủ được khi sáng thế này?”
Cô đứng
dậy tắt đèn.
Ánh
sáng từ đèn đường chiếu qua cửa sổ tầng trệt nên cô sớm có thể nhận ra hình dáng rõ ràng của con mình trong bóng tối. Giữa trán
của đứa trẻ có một nếp nhăn sâu. Cô đặt tay mình ở đó và vuốt ve nó. Cậu lại
cau mày, nằm đó, nhắm chặt mắt, ngay cả hơi thở cũng tắt ngấm.
Trong
đêm khuya tháng sáu, mùi cỏ úng,
mùi nhựa cây hòa lẫn với mùi thức ăn thừa. Sau khi đưa con trai về, cô đi
bộ gần 2 tiếng qua trung tâm Seoul thay vì đi xe buýt. Một số con đường được thắp sáng rực rỡ như giữa ban
ngày, với khói thải ngột ngạt và tiếng nhạc ầm ĩ, trong khi những con đường khác
thì tối tăm và mục nát, và những con mèo
hoang dùng răng
xé túi rác và trừng mắt
nhìn cô. .
Chân
cô không bị đau. Cô không mệt. Được chiếu sáng bởi ánh sáng nhợt nhạt phía trước
thang máy, cô đứng và nhìn chằm chằm vào cửa
trước, cánh cửa mà cô lẽ ra phải đi vào, dẫn
đến chiếc giường nơi cô lẽ
ra sẽ ngủ. Cô quay lại và đi ra khỏi tòa nhà, hòa vào mùi đêm hè đó, mùi của những thứ từng còn sống đang trở nên
tồi tệ. Cô bước đi ngày càng nhanh hơn, cho đến khi cuối cùng cô gần như chạy, ném mình vào bốt điện thoại công cộng trước nhà nghỉ của người trông coi,
nơi cô rút tất cả những đồng
xu tìm được từ túi quần
Cô nghe
thấy một giọng nói. "Xin chào?"
Cô mở
miệng. Cô cố gắng thở ra. Cô hít vào, rồi lại thở ra.
Giọng
nói đó lại vang lên. "Xin chào?" Tay cô run
run khi nắm chặt ống nghe.
Làm
sao cô có thể mơ đến việc đưa đứa con đi xa đến thế ? Và lâu
như vậy? Đồ khốn. Đồ khốn vô tâm.
Răng
cô đánh lập cập và run
rẩy cho đến khi những ngón tay co giật của cô đặt chiếc điện thoại xuống. Cô đưa
tay vuốt ve má mình
một cách thô bạo, gần như thể cô đang tự tát vào mặt mình. Cô xoa xoa nhân
trung, quai hàm, cái miệng mà chưa ai bịt
miệng.
Đêm đó,
lần đầu tiên kể từ khi mất tiếng,
cô nhìn mình kỹ càng trong gương. Cô ấy nghĩ rằng chắc chắn mình đã nhìn nhầm,
mặc dù cô ấy không diễn đạt
suy nghĩ đó thành lời. Chắc chắn đôi mắt của cô ấy không thể bình thản đến thế
được. Cô sẽ bớt sốc hơn khi nhìn thấy máu, mủ hay bùn xám chảy ra từ chúng.
Nỗi
hận thù đã sôi sục trong cô từ lâu giờ lại sôi sục, nỗi thống khổ từng trào dâng trong cô vẫn sưng tấy, một vết phồng rộp
không chịu vỡ. Không có gì lành lại.
Không
có gì kết thúc.
•
“Thế giới này là phù du và đẹp
đẽ, phải không?” giảng viên nói. “Nhưng, thay vì thế giới đẹp đẽ và phù du này, Plato muốn một thế giới vĩnh cửu và
đẹp đẽ.” Với ánh mắt điềm tĩnh đằng sau tròng kính màu xanh nhạt, anh nhìn thẳng
vào đôi mắt trong veo của cô.
Có lẽ
vì hôm nay học sinh đặc biệt không tập trung nên trong gần mười phút, thầy đã giải
thích nội dung của văn bản hơn
là ngữ pháp của nó. Tại một thời điểm nào đó, bản chất của các lớp đọc này đã trở
nên lỏng lẻo giữa
ngôn ngữ và triết học Hy Lạp.
“Những người, mặc dù tin vào những đồ vật đẹp đẽ, lại không tin vào
bản thân cái đẹp, Plato cho rằng những người như vậy đang ở trong trạng thái mơ
và tin chắc rằng người ta có thể bị thuyết phục rằng đúng như vậy thông qua lý luận.
Trong thế giới của ông
, mọi thứ đều đảo lộn
như thế này. Tức là ông cho rằng mình đang tỉnh chứ không phải đang mơ. Người
thay vì tin tưởng vào những đối tượng đẹp đẽ của thực tế thì chỉ tin tưởng vào
vẻ đẹp tuyệt đối không thể tồn tại trong thực tế.”
Cô ấy
đang ngồi ở bàn làm việc, bất động như mọi khi. Lưng, cổ và vai của cô bị cứng do phải ngồi ở một tư thế quá lâu.
Cô mở cuốn sổ và xem lại những câu cô đã viết trong suốt một giờ trước giờ giải lao. Cô ghi lại các từ vào khoảng trống giữa các câu. Cô kiên
trì thông qua cách biến cách danh từ cũng như cách sử dụng phức tạp của thì và giọng
nói để tạo thành những câu đơn giản, chưa hoàn chỉnh, đồng thời chờ đợi môi và lưỡi của mình chuyển động. Chờ đợi âm thanh đầu tiên
phát ra từ họ.
Đúng
vậy.
Một
người phụ nữ nằm trên mặt đất.
χιὼν ἐπὶ
δειρῄ.
Tuyết
trong cổ họng.
Tôi
nghĩ bạn có thể làm điều đó.
Trái
đất trong mắt.
“Đó là
cái gì vậy?” sinh viên triết học ngồi cùng hàng với cô hỏi. Anh ấy chỉ vào cuốn sổ, nơi cô ấy viết những câu chưa hoàn chỉnh bằng tiếng
Hy Lạp cổ, tiếp theo từ γῇ κεῖται
γυνή, “Một
người phụ nữ nằm trên mặt đất,” đó là một trong những ví dụ mà các em đã học trước đó trong bài học. Cô không
bối rối, không vội đóng cuốn sổ lại. Cô dồn hết sức lực và nhìn vào đôi mắt chàng
trai trẻ như thể nhìn vào vực sâu băng giá.
Có phải
thơ không? Thơ viết bằng tiếng Hy Lạp à?” Người
sinh viên sau đại học ngồi bên cửa sổ quay lại nhìn cô, sự tò mò hiện
rõ trên khuôn mặt anh ta. Đúng lúc đó, giảng viên quay trở lại lớp học.
“Seonsaengnim!” Chàng sinh viên triết cười khúc
khích tinh nghịch. “Nhìn
này, cô ấy đang làm thơ bằng tiếng Hy Lạp.”
Ở chỗ
ngồi phía sau cây cột, người đàn ông trung niên quay lại nhìn cô, vẻ mặt đầy ngưỡng
mộ và cười lớn. Giật mình vì âm thanh đó, cô đóng cuốn sổ lại. Cô ngây người nhìn
giảng viên tiến lại gần chiếc ghế của mình.
"Thật
sao ? Cô có phiền nếu tôi xem một chút không?”
Cô phải cố gắng tập trung vào lời nói của
anh, như thể cô đang giải mã một ngôn ngữ nước ngoài. Cô ngước nhìn cặp kính của
anh, tròng kính dày đến mức khiến mắt cô choáng váng. Cô ấy ngay lập tức hiểu
ra tình hình và gói cuốn sách
học dày, cuốn sổ
tay, từ điển và hộp bút chì vào túi.
“ Không,
xin mời ngồi yên. Cô không cần phải cho tôi xem.”
Cô đứng
dậy, xách túi lên vai, đi qua hàng ghế trống và đi về phía cửa.
Trước
lối thoát hiểm dẫn lên cầu thang, có ai đó nắm lấy cánh tay cô từ phía sau. Giật
mình, cô quất
xung quanh. Đây là lần
đầu tiên cô nhìn thấy giảng viên ở khoảng cách gần như thế này. Anh ấy thấp hơn cô nghĩ, giờ anh không đứng trên bục cao
phía trước lớp học,
và kỳ lạ thay, khuôn mặt đột nhiên trông già đi.
“Tôi không có ý làm cô khó chịu.” Hít một hơi
thật sâu, ông bước lại gần. "Cô có phải . . . Có
lẽ cô không nghe thấy những gì tôi đang nói? Ông ấy
giơ tay và làm một cử chỉ. Ông lặp lại cử
chỉ tương tự một vài lần, và như thể đang tự diễn giải, ông ngập ngừng nói những
lời: “Tôi
xin lỗi. Tôi bước ra để nói lời xin lỗi.”
Con
trai cô đã sáu tuổi.
Lần đầu
tiên đó là một buổi sáng chủ nhật nhàn nhã,
và sau một cuộc trò chuyện
vu vơ, cô đề nghị với con trai rằng họ nên
đặt tên cho mình dựa trên những gì tự nhiên mà họ giống nhất. Con trai bà thích
ý tưởng này, tự mình chiếm lấy Rừng Lấp Lánh rồi đặt tên cho bà. Quả quyết, như
thể nó vừa khít với cô vậy.
“Nỗi buồn của tuyết rơi dày đặc.”
"Cái gì?"
“Đó là
tên của con , mẹ ạ.”
Không
biết phải nói gì, cô nhìn thẳng vào đôi mắt trong veo của con . Cô nằm xuống bên
cạnh con và nhắm mắt lại. Nếu cô mở mắt ra, có vẻ như cô sẽ nhìn thấy tuyết đang
rơi dày đặc, nên cô càng nhắm mắt chặt hơn. Nhắm mắt lại, cô không nhìn thấy gì cả. Không phải những
tinh thể lục giác to lớn lấp lánh cũng không phải những vảy mềm mại như lông vũ.
Biển tím thẳm cũng
không phải sông băng như đỉnh núi trắng.
Không
có từ ngữ hay màu sắc dành cho cô cho đến khi đêm qua . Mọi thứ đều bị bao phủ bởi
lớp tuyết dày. Một bông tuyết giống như thời gian, thời gian nứt ra khi đóng băng,
không ngừng đọng lại trên cơ thể cứng đờ của cô. Đứa trẻ bên cạnh cô không có ở
đó. Nằm bất động bên mép giường
lạnh lẽo, hết lần này đến lần khác, bà gọi giấc mơ được hôn lên mí mắt ấm áp của
con trai mình.
•
Đường
một chiều một làn chạy dài dọc theo rào cản
tiếng ồn của đường cao tốc. Cô đang đi dọc theo vỉa hè của nó. Không có nhiều người đi theo con đường
này nên hội đồng đã để nó bị lãng
quên phần nào. Những đám cỏ ngoan
cường mọc lên từ những vết nứt trên tấm lát đường. Những cành cây keo đen dày được
trồng thành hàng rộng xung quanh các bãi
đất thay cho bức tường, vươn dài về phía nhau như những cánh tay. Làn sương mù khó chịu của khói thải hòa quyện với mùi cỏ trong không khí đêm ẩm ướt. Gần đến con đường này, tiếng gầm rú của động cơ ô tô
xuyên vào màng nhĩ cô như cách những chiếc giày trượt sắc nhọn cắt vào băng. Trên
bãi cỏ dưới chân
cô, một con châu chấu chậm rãi kêu
lên.
Thật
kỳ lạ.
Cứ như
thể cô ấy đã trải qua một đêm giống hệt như thế này vậy.
Có cảm
giác như cô ấy đã từng đi trên con đường
này trước đây, bao bọc trong cảm giác xấu hổ và xấu hổ tương tự.
Lúc đó
cô vẫn còn ngôn ngữ nên cảm xúc sẽ rõ ràng hơn, mạnh mẽ hơn.
Nhưng
bây giờ trong cô không còn lời nào nữa.
Những
từ ngữ và câu văn theo cô như những bóng
ma, cách xa cơ thể cô, nhưng đủ gần để có thể lọt vào tai và tầm mắt.
Chính
nhờ khoảng cách đó mà mọi cảm xúc
không đủ mạnh đều rời xa cô như một mảnh băng dính yếu ớt.
Cô ấy
chỉ nhìn thôi. Cô nhìn và không dịch bất kỳ điều gì cô nhìn thấy sang ngôn ngữ.
Hình
ảnh của các đồ vật hình thành trong mắt cô và chúng chuyển động, dao động hoặc
bị xóa theo thời gian theo bước đi của cô
mà không bao giờ được dịch thành lời.
Vào
một đêm mùa hè như vậy, cách đây đã lâu, cô đột nhiên bật cười
một mình khi đi dọc phố.
Cô
đã nhìn vầng trăng khuyết của ngày thứ mười ba và cười lớn.
Nghĩ
rằng nó giống khuôn mặt ủ rũ của ai đó,
rằng những cái hố trũng tròn của nó giống như đôi mắt che giấu sự thất vọng, cô đã cười.
Như thể
những lời nói bên trong cơ thể cô lần đầu tiên bật ra tiếng cười, và chính tiếng
cười đó đã lan rộng khắp khuôn mặt cô.
Đêm đó,
khi cái nóng vừa mới qua ngày hạ chí, cũng như bây giờ, đã ngập ngừng rút lui
sau bóng tối.
Đêm đó
cách đây không lâu, con cô đi
trước, cô đi theo, ôm một quả dưa
hấu to lạnh giá trên
tay.
Giọng
nói của cô đầy trìu mến
khi nó nhẹ nhàng lan tỏa ra bên ngoài, cố gắng
chiếm ít không gian nhất.
Môi cô không hề có dấu hiệu nghiến răng.
Máu đã
không tụ lại trong mắt cô. ♦
THÂN
TRỌNG SƠN
dịch
và giới thiệu
theo
bản tiếng Anh của Deborah Smith và Emily Yae Won.
tháng
10 / 2024
Nguồn
https://www.newyorker.com/magazine/2023/02/06/the-middle-voice