Thứ Ba, 25 tháng 8, 2026

886 . PHẠM VĂN NHÀN : Viết về TRẦN HOÀI THƯ

                                                                           


    Vào ngày 28 tháng 5 năm 2013, email cùa người bạn thơ, anh Lê Ký Thương từ Sài Gòn gởi qua cho tôi hay là đã tìm được tập thơ: Tiếng Thơ Miền Trung trong một chồng báo cũ ẩm mốc mà bà chủ cửa hàng sách cũ trên đường Trần Huy Liệu đang chờ xe rác tới là vứt bỏ ngay. Tập thơ vẫn còn nguyên vẹn. Chỉ có  bìa sách là cũ và rách. Anh đã giữ tập thơ này đã 20 năm , anh mới có dịp gởi qua cho tôi. Anh Lê Ký Thương, một thành viên trong nhómÝ Thức của anh Nguyên Minh ngày nào khi còn ở Phan Rang. Bìa tập thơ rách, cho nên anh đóng lại thành bìa cứng. Nhận tập thơ tôi vui lắm. Nhưng niềm vui cũng chưa trọn vẹn. Phải chi, khi anh TTM còn sống, lúc nào anh cũng ao ước là mong sao tìm lại tập thơ này.  Đến lúc anh mất,  : Tiếng Thơ Miền Trung lại đến với chúng tôi. Mà, theo như anh Lê Ký Thương nói: về tập TTMT chỉ có bạn và anh THT thực hiện thì quý vô cùng và lại mang một ý nghĩa chính đáng nữa. Với tôi, tập thơ TTMT trên 55 tìm lại được. Vui có mà buồn cũng có. Vui là tập thơ không còn bị thất lạc. Và, buồn khi anh TTM đã nằm xuống chưa thấy lại được đứa con đầu tay của mình.

 

Tuy nhiên, hôm nay, ngày 18 tháng 8 năm 2015 lại một niền vui khác lại đến với tôi lần thứ hai. Khi tôi nhận được tập truyện ngắn của bạn tôi, nhà văn Trần Hoài Thư. Tập truyện Những Vì Sao Vĩnh Biệt do Ý Thức in và xuất bản năm 1971. Với thời điểm này, tôi không còn ở Tháp Chàm mà đổi ra Dục Mỹ cuối năm 1969 đầu năm 1970. Và, cũng từ năm 1970, tôi với Trần Hoài Thư không còn gặp nhau, ngay cả  liên lạc thư từ vì không biết KBC của nhau. Sau khi tôi đưa anh ra Nha trang để đổi lên vùng cao BMT.

 

 44 năm đã trôi qua. Những Vì Sao Vĩnh Biệt không có nghĩa là vĩnh viễn biệt tăm. Đối với anh Trần Hoài Thư, anh cũng nghĩ là đứa con tinh thần của anh cũng chỉ còn chăng là trong kỷ niệm của anh và bạn bè một thời. Cũng như anh Từ Thế Mộng cũng nghĩ là tập thơ đầu tay của anh và bạn bè sẽ không bao giờ tìm thấy lại. Nay, Tiếng Thơ Miền Trung anh TTM không thấy, nhưng vợ con anh đã thấy.

 

Còn Những Vì Sao Vĩnh Biệt của anh Trần Hoài Thư thì ngày hôm nay, anh nhận được cũng qua công sức của những người bạn trong và ngoài nước bỏ công tìm kiếm, sưu tầm để cho đứa con tinh thần của người bạn tôi sau 44 năm lưu lạc lại về trong tủ sách truyện ngắn của anh.

 

Còn với riêng tôi. Hai tập: TTMT và tập truyện NVSVB đều đem đến cho tôi một niềm vui rất lớn; vì đó là hai tác phẩm rất thân với tôi của những tác giả mà một thời tôi quen biết. Chỉ riêng tập truyện Những Vì Sao Vĩnh Biệt, anh THT thường hay nói chuyện với tôi là chắc không bao giờ tìm thấy lại được. Ngay cả tập truyện đầu tay của anh: Nỗi Bơ Vơ Của Bầy Ngựa Hoang cũng do Ý Thức xuất bản khi cơ sở Ý Thức còn ở Phan Rang. Khi tôi về Việt Nam, ngồi nói chuyện với các anh Nguyên Minh, Nguyễn Lệ Uyên và Lê Ký Thương cũng như nhiều người bạn khác trong Ý Thức ngày nào, không ai còn giữ tập truyện này.

 

44 năm trôi qua. 44 năm hình ảnh và những nhân vật trong những truyện ngắn Những Vì Sao Vĩnh Biệt đã làm sống lại trong tôi nhiều kỷ niệm khó quên. Đối với độc giả đọc truyện của anh THT với một cảm nhận trên văn chương, trên từng con chữ, trên mỗi truyện của anh đi trên các tạp chí. Khen hay chê là cảm nhận của từng người. Còn đối với tôi, ngoài văn chương chữ nghĩa ra, tôi còn cảm nhận được cái tình bạn gắn bó một cách lạ lùng qua những tình tiết trong mỗi truyện ngắn của anh sáng tác, với cuộc sống đời thường của hai chúng tôi.

 

Tập truyện ngắn: Những Vì Sao Vĩnh Biệt. Nhận được tôi đọc ngay trong đêm. Từng truyện ngắn anh viết, tôi lại nhớ mấy tháng anh về sống với tôi ở Tháp Chàm, trong căn phòng tôi thuê hoàn toàn bằng tôn. Mái nhà cũng bằng tôn. Trần nhà được phủ một lớp carton, nhưng hơi nóng thì như lò bánh mì. Nhà trên một ngọn đồi nhỏ, bên cạnh đường xe lửa. Chung quanh là những động đĩ, rất nham nhở và dơ dáy. Ngày tôi đi làm. Anh ở nhà ngồi viết trên cái bàn ộp ẹp độc nhất trong căn phòng thuê. Anh viết ngày , viết đêm, viết không mệt mỏi. Thỉnh thoảng vào giờ nghỉ dạy có Võ Tấn Khanh  lên thăm chơi. Hơn hai tháng ở Tháp Chàm, anh cắm cúi viết. Những ngày nghỉ hai chúng tôi rũ nhau ra sông Dinh bắn cá về nấu ăn. Cuộc sống rất ư là thoải mái. Cho nên khi đọc lại cái truyện "Cuộc Sống Tôi", gồm ba nhân vật: hai còn sống ( tôi và anh), một đã chết trong đói nghèo ở Đà Lạt hay Tháp Chàm gì đó? sau tháng 4/1975 tôi không liên lạc được. Sau này tôi mới biết qua cháu gái con của Minh (  nhân vật trong truyện. Tên thật Lê Minh ) nói lại. Còn chiếc xe Honda mà hai tên lính mượn chạy trong đêm giới nghiêm ở Nha Trang, trời mưa như trút nước là xe của họa sĩ Thanh Hồ. Còn ngôi nhà gạch trong xóm Rộc Rau Muống, ấp Hà Thanh, nơi anh đã lớn lên. Anh đưa tôi đến, ký ức tuổi thơ anh lại hiện về trong anh. Nhìn anh bề ngoài, tưởng anh là một sĩ quan sống rất bụi, chẳng ai nghĩ anh là một giáo sư dạy học ở Quảng Ngãi. Nhưng, bên trong con người anh chứa đựng nhiều tình cảm, anh rất yếu mềm khi bắt gặp lại những hình ảnh của tuổi thơ ngày nào. Sống nội tâm. Người lính THT trở về ngôi nhà ở Rộc Rau Muống trong nổi cô đơn, có tôi bên cạnh. Anh gục đầu trước khung cửa ngõ bằng gỗ. Tuổi thơ anh ở đó. Buồn, rồi đi. Con dốc nhỏ đưa chúng tôi ra đường Sinh Trung, về xóm Bóng. Qua bên kia cầu là ngọn đồi với những ngôi nhà Tây đồ xộ. Ngôi giáo đường và tu viện. Tuổi thơ anh lại về. Như những ngày anh sống ở Tháp Chàm, chiều nhìn về hướng Đơn Dương anh nghe tiếng còi xe lửa từ ga Tháp Chàm chạy qua. Nổi buồn của tuổi thơ lại về. Tôi im lặng nhìn nổi buồn của người bạn. Tối đó, đi hoan cho hết đêm không về ngủ trên căn gác nhà anh Huy Hoàng trong xóm Rộc Rau Muống ấp Hà Thanh. Mà rủ nhau về ngủ trong chuồng ngựa viện Pasteur Nha Trang cùng với Minh. Ba con ngựa hoang. Ba cái chuồng với những tên con ngựa được đánh dấu treo trên tấm bảng trước chuồng. Bên ngoài giới nghiêm. Hai tên lính không có giấy tờ gì cứ phóng xe mà chạy. Ừ nhỉ! sao tôi với bạn ngày đó sống liều và sống bụi quá. Người ta cũng sĩ quan như chúng tôi nhưng sao họ sống rất đàng hoàng, có gia đình, còn tôi với bạn thì buông thả. Cô đơn!  Đời lính trận mà: sống hôm nay chết ngày mai.

 

Còn nữa, cũng trong Những Vì Sao Vĩnh Biệt, biết bao kỷ niệm lại ùa về trong ký ức của tôi. Như hai nhân vật " Mỵ và Đắc " . Cô nữ sinh Nha Trang ngày ấy, đẹp và đã có chồng. Có cô em gái là một nhà thơ nữ nỗi tiếng trước 1975. Hai vợ chồng lại là quen với tôi. Ông giáo nhà văn Trần Hoài Thư ngày ấy tôi chưa quen, vì những tháng năm ấy tôi chưa vào lính. Nhưng đến khi anh viết cái truyện : Cuộc Sống Tôi, vô tình nhân vật Mỵ đọc được, trong căn nhà thuê của hai vợ chồng  ở Phú Nhuận, trên đường Chi Lăng. Tôi như bị cái búa bổ vào đầu. Những tiếng chì tiếng bất tôi gánh hết. Trong khi đó, Trần Hoài Thư ơi, bạn lúc đó đang ở BMT Cần Thơ ? Còn tôi thì như một anh chàng "ngố" cứ ngồi mà chịu những lời "đay nghiến". Chỉ có anh chàng Đắc, chồng Mỵ là ngồi cười. (Nhà văn, nhà thơ mà, bà trách làm chi ). 44 năm qua, tôi nhớ như in trong đầu.

 

Tập truyện: Những Vì Sao Vĩnh Biệt. Ngắn. Chỉ có 8 truyện không dài lắm. Nhưng với tôi, sau 44 năm, đứa con tinh thần của anh lại trở về với anh, như trở về mái nhà xưa. Và, với tôi, lại là khoảng thời gian dài biết bao  kỷ niệm của hai anh em một đời gắn bó trong lớp áo nhà binh 44 năm về trước.

 

Cám ơn tất cả mọi người đã tìm lại cho người bạn tôi đứa con thất lạc sau 44 năm. Cảm ơn tình bạn gắn bó ngày nào vẫn còn y nguyên của một thời làm tên lính "lãng tử".

 

 Houston, 19 tháng 8 năm 2015