“Hạ Cánh Cửa
Đời Ngộ Cái Tôi” là tập thơ
mới nhất, nhưng được ông cho biết là tập thơ cuối cùng, của nhà thơ
Luân Hoán. Tập thơ dày cộm tới 450 trang gồm 206 bài mới viết trong những năm
gần đây đã được ông để ở trước lan can nhà tôi vào ngày 12/8 vừa qua. Ông này
hình như thích hít thở không gian bạn bè sống. Tôi đã có lần kể chuyện sáng mùng một tết, ông lái xe đi một vòng
thành phố, ghé dán vài câu thơ chúc trên cửa nhà bạn bè. Chỉ vậy thôi. Không
rung chuông, không gặp gỡ. Lần này cũng vậy, ông cho thơ nhưng không diện kiến.
Về nhà, ông lại cho thơ :
chiều hè gió
nhạt nắng sâu
ghé cửa nhà bạn,
quay đầu về luôn
cuốn sách
tặng để trước gương
cửa nhà bạn,
nơi vẫn thường tới chơi
trong lòng cả
đống không vui
vào lây cho
bạn ngậm ngùi hay sao
thơ tặng, đã
rất dật dờ
mang tâm
"viếng mộ" sợ hồ đồ thêm
tuổi sương
tuyết mỏng mảnh mềm
nghĩ linh
tinh chuyện lênh đênh mây trời
quay về ngồi
lại chỗ ngồi
còn chưa thể
bỏ, bồi hồi buồn thêm
Chuyện không vui của ông là chuyện ông vừa tới
viếng “mộ” ông.
định đi thăm
lại "mộ" mình
bởi buồn một
cách thình lình, chiều qua
mí mắt máy cứ
như là
có chuyện chi
đó xảy ra bất ngờ
đến cổng
nghĩa trang không vào
tiện tay bấm
vidéo lạnh lùng
hình ảnh
quang cảnh lung tung
"mộ"
đâu phải mộ, ôi khung kính buồn!
“Mộ” ông vừa sắm được ông mô tả như sau: “Đây là
một ô kính, hình chữ nhật, không đo kích thước nên không nêu cụ thể. Nó nằm
chung với rất nhiều ô kính khác tương tự nhau. Người bạn đời của tôi đã ký thuê
vào hôm Thứ Bảy , ngày 6 tháng 6 năm 2026 vừa qua, trong thời hạn 99 năm, kể từ
hôm ký tên. Tổng giá thuê là 10.462,88 đô Canada. Tiền trả trước là 1.594,93,
số còn lại thanh toán mỗi tháng 265 đô trong vòng 5 năm”. Tôi hỏi ngộ nhỡ ông
buồn tình nằm xuống trước thời hạn 5 năm thì sao, ông cười trừ.
Chết là cái đã được lập trình ngay từ khi con người
cất tiếng khóc chào đời nhưng cuộc sống trần thế dường như xóa nhòa cái kết
phải tới. Ông Luân Hoán coi bộ khác. Ông khoái nói tới chuyện khi xuôi tay.
Ngày xưa các cụ cũng sửa soạn cho cái chết một cách rất trịnh trọng. Hầu như cụ
nào cũng để sẵn một cái quan tài do chính các cụ chọn trong nhà. Phải dùng gỗ
loại xịn, đóng cho vuông vức, các con cá chốt phải vững vàng. Ngày ngày các cụ
ngồi thưởng thức trà ngắm nhìn ngôi nhà một mai khi nhắm mắt của mình một cách
hài lòng.
Cụ Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến còn dặn dò con
cháu chi tiết tổ chức đám tang: nào cỗ bàn đãi khách không cần to, có là được;
nào dẹp hết các thứ văn tế, trướng đối, minh tinh; nào không thu lễ phúng của
môn sinh bằng hữu. Chỉ cần không để tai tiếng đời sau.
Sống không để tiếng đời ta
thán,
Chết lại về quê quán hương thôn.
Mới hay trăm sự vuông tròn,
Sống lâu đã trải, chết chôn chờ gì.
……..
Việc tống táng lăng nhăng
qua quít,
Cúng cho thầy một ít rượu hoa.
Ðề vào mấy chữ trong bia,
Rằng: “Quan nhà Nguyễn cáo về đã lâu”.
Ông Luân Hoán không dặn dò kỹ lưỡng như cụ Nguyễn Khuyến.
Ông chỉ nói sơ sơ: “Với tinh thần cổ hủ, tôi bảo tồn quan niệm “sống cái nhà,
chết cái mồ” của cổ nhân. Nhưng trong hoàn cảnh tôi bây giờ, chuyện “có mồ” là
bất khả thi. Vì thế giải pháp thuê một ô tủ kính nơi nghiêm trang, sáng sủa,
sạch sẽ để giữ tro cốt ngay sau khi thiêu (cũng tại đây) là điều thiết thực, cố
gắng có thể làm được”.
Thời buổi khó khăn, xoay sở chỗ ngả lưng sau khi về với
ông bà cũng gian truân. Chẳng còn rộng rãi “ba tấc đất” mà thu gọn trong cái
bình đựng tro cốt nằm trong tủ kính mà ông bạn không đo nên không rõ kích
thước. Chẳng cần đo cũng biết không được
nằm trong thế thảnh thơi mà phải thu chân thu cằng cho vừa cái bình thể tích
chẳng bao lăm. Nhưng ông nhà thơ, cả đời thở ra thơ, đi cũng thơ, lái xe cũng
thơ, ngồi chờ vợ trước cửa chùa cũng thơ, rong chơi với con cái cũng thơ, có
cái mộ riêng. “Cuốn sách “Hạ Cánh Cửa Đời Ngộ Cái Tôi” chính là bia mộ của
riêng tôi, sẽ được chưng bên hũ tro cốt tôi sau khi thiêu. Tôi không giàu tình
yêu nước và không lãng mạn cùng thiên nhiên, nên không dám vãi rắc phần tro tàn
cốt rụi mình lên cỏ hoa như nhiều người đã làm”.
Cái chết hình như rất thân thuộc với ông Luân Hoán. Ông
Luân Hoán thua tuổi tôi và tuổi ông Trang Châu nhưng hình như ông nghĩ tới cái
chết nhiều hơn chúng tôi.
ôi
“đời là cuộc vô thường”
giáo
lý kinh kệ mõ chuông dặn người
sống
chết như nước chảy xuôi
“đã
sống phải chết” như “vui phải buồn”
thần học triết học văn chương
cổ
xưa hiện đại hâm luôn phạm trù
sống
chết người đời tiếp thu
mươi
câu thơ thẩn ba xu làm gì
rất
chính xác không dễ chi
bỏ
qua không nghĩ chuyến đi cuối đời
dù
Lão Tử đã rõ lời:
“đừng
quá ham sống mạng người giữ lâu”
Trang Tử cấy vào trong đầu
“sinh lão bệnh tử “ theo nhau tới mà
khuyến dụ của ngài Thích Ca
“đời là bể khổ”, sa đà vô minh
chết là tách cái “hữu hình”
khỏi “phi
vật hồn” là linh hồn người
Platon,
Hy Lạp, nói rồi
chẳng
chi to tát, như trời nắng mưa
xác
chôn rồi chết thật chưa?
quan
niệm Ai cập đong đưa hồn còn
đến
khi xác rữa hết trơn
bấy
chừ mới dứt cô đơn hoàn toàn
vậy
thiêu là chuyện nên làm
sao
ta tiếc nhớ vẫn ham một mình
vốn ngờ tro cốt không linh
bằng xương cô đọng cái tình bền hơn!
Mùa
đông nào ông cũng than không biết có qua nổi cơn lạnh này không nhưng ông vẫn
qua cái vèo. Năm này qua năm khác ông luôn hát một điệp khúc ảm đạm khiến anh
em nhàm chán. Chuyện ông than không qua mùa đông riết rồi thành chuyện vui của anh em. Không biết có phải vì những nụ
cười của anh em làm ông “cáo lão” vắng mặt trong các kỳ họp tổ của anh em viết
lách tại Montreal của chúng tôi không. Ông từng thơ.
tuổi già cụ Nguyễn Khuyến
như
hạt lệ hạt sương
tuổi
già mình thật chướng
to
tướng một đống buồn
đấy,
rõ là than thở
minh
oan cái nỗi gì
còn
vậy, quá sung sức
gục
ngang, đẹp – ly kỳ!
“Sinh, lão, bệnh, tử”, sơ đồ đã sẵn đó,
cứ thế mà theo. Ông luôn băn khoăn với cú hạ cánh chót. Ngày xưa ông ưu ái với
cái chết hơn:
vậy
là, bạn chết khỏe re
hai
bàn tay ruỗi so le bên sườn
cái
miệng rộng, cái cằm vuông
vẫn
nằm dưới mũi bình thường, bên môi
và con chim rất ham chơi
hình như vẫn rất thảnh thơi mơ màng
lỗ chân lông ứa nhẹ nhàng
chất thơ sảng khoái ngang tàng khơi khơi:
“tôi thà vọc cái của tôi
còn hơn vọc nước đục rồi thả câu”.
Hình như ông quên đã có thời ông đã cùng
bạn hữu đi thưởng thức những vưu vật của con tạo nơi thành phố này. Ngày đó ông hớn
hở, nhiều khi làm đầu tầu xông pha nơi quần hồng.
thiên đàng một cõi em riêng
thành tâm đắc đạo ưu tiên tôi thờ
động vàng tiềm ẩn
mạch thơ
ngấm vào thân thể tôi chờ khai hoa
em còn cõi niết bàn riêng
mình tôi tốt phước được quyền nhởn nhơ
ra vào kính cẩn làm thơ
sống vương giả bởi biết thờ phụng em
Chuyện chi cũng
có thời. Thời ông bạn thơ ôm riết lấy cuộc đời đã mãn. Chừ tới thời ông tiễn
ông sau khi ông đã tiễn nhiều bạn văn. Năm năm trước đây ông Luân Hoán đã cho
xuất bản cuốn “Hư Ảo Cõi Hương” trong đó ông có thơ tiễn nhiều bạn văn về miền
miên viễn. Ông cho biết là vì ông không chắc qua khỏi được con trăng này, không
thể tiễn bạn bè về nơi chín suối nên ông xin tiễn trước. Trong các bạn văn ông
tiễn trước, tính tới nay, đã có các ông Khánh Trường, Phan Xuân Sinh, Trần Hoài
Thư đã đi trước ông. Thiệt ông là người lo xa. Tôi cũng được ông tiễn trước.
Song Thao ơi, nhớ là anh đang ngủ
như một ngày hai cữ một thói quen
anh đừng quên thức dậy để than rằng:
dưới âm phủ đúng là không chơi được
Dưới âm phủ đúng là không chơi được, ông Luân Hoán
là người chóng chán, chắc ông cũng chẳng chơi được với cái cõi buồn nản đó.
Dưới đó làm chi có “cỏ hoa gối đầu”!
08/2026
Website: www.songthao.com