Trung
tuần tháng sáu vừa rồi đưa một nhóm bạn Sài Gòn về thăm Phú Yên. Bốn ngày ba
đêm quá ít cho một tỉnh duyên hải miền Trung dày đặc cảnh quan và di tích nhưng
cũng đủ để khắc họa một Phú Yên quyến rũ trong mắt người phương Nam.
Tiếng
là dân Phú Yên nhưng sinh trưởng trong chiến tranh sau đó lại đi xa nên những
hiểu biết về quê hương rất ít. Chuyến đi lần này phải trông cậy vào cô bạn thân
không sinh ra ở đó lại rành đất Phú như trong lòng bàn tay.
-Ngày
thứ nhất đi về phía Nam
Rời
khách sạn lúc 5h sáng Tuy Hòa còn đang ngái ngủ. Ngang qua cầu Hùng Vương dòng
sông Ba lấp lánh những tia nắng đầu tiên. Trên con đường vắng thênh thang thỉnh
thoảng vài người đạp xe tập thể dục sớm lướt qua. Xe chạy thêm chút nữa cung đường
biển Phước Tân- Bãi Ngà hiện ra trước mắt. Những động cát nối dài, núi trùng điệp
một bên, biển loáng bạc nắng sớm một bên. Ai nỡ từ chối những góc ảnh tuyệt vời
như thế! Nhưng Bãi Môn- Mũi Điện( hay mũi Đại Lãnh) cung đường ven biển đẹp nhất
ở Phú Yên mới khiến ai nấy trầm trồ. Những khúc cua tuyệt vời. Những vách đá
cheo leo. Biển xanh thẫm phía đưới. Núi và biển cuộc rượt đuổi không cùng. Một
lát sau ngâm chân trong làn nước mát lạnh bên một con lạch nhỏ ở Bãi Môn, ngắm
ngọn hải đăng Mũi Điện một trong những nơi đón bình minh đầu tiên trên đất liền
Việt Nam thấy lòng mênh mông vô cùng. Trưa hôm đó đoàn nghỉ chân ở Vũng Rô nơi
người viết có nhiều kỷ niệm. Trước năm 1975 mỗi khi đi học ở Sài Gòn về xe đò
ngang qua đây biết là sắp về đến nhà. Năm 1978 trên một chuyến tàu chợ Tuy Hòa-
Nha Trang nhiều chi tiết xảy ra đã viết thành một truyện ngắn(1).
Chiều
muộn xe ghé biển Làng Lò Hòa Hiệp rồi hồ Hóc Răm Hòa Tân. Một ngày mệt nhoài với
nhiều điểm đến nhưng ai nấy đều thích thú với các cảnh sắc hùng vĩ, thơ mộng, hữu
tình của Phú Yên.Trên xe về lại Tuy Hòa ai đó hát một câu của nhạc sĩ Nguyễn Đức
Quang: “ Đường đi đưa tới phía Nam…”(2).
-Ngày
thứ hai đi về phía Bắc
Nếu
vùng biển phía Nam để lại nhiều kỷ niệm thì vùng biển phía Bắc mang nhiều tiếc
nuối. Năm 1977 học xong khóa I trường CĐSP Nha Trang về nhận nhiệm sở đầu tiên ở
xã An Chấn sau đó là xã An Hòa. Ba năm đi dạy thời bao cấp, những bước chân chập
chững vào đời thiếu thốn cả tinh thần lẫn vật chất tâm trạng nào quan tâm đến cảnh
đẹp. Hiện tại trên bản đồ du lịch Phú Yên Tuy An là vùng biển tập trung nhiều
thắng cảnh. Xe chạy qua các điểm du lịch nổi tiếng Cầu Gỗ Ông Cọp, Nhà Thờ Mằng
Lăng, Gành Đá Dĩa, Hòn Yến cũng đổng thời chạy qua những địa danh gắn bó một thời
như Đầm Ô Loan, An Hòa, Nhơn Hội, Phú Thường để rồi tiếc nuối sao mình biết về
vùng đất này muộn thế! Nhớ một đêm năm 1979 ngoài trời tối đen như mực, có tiếng
động nhẹ ở ngoài sân. Hỏi cô bạn trọ cùng nhà, dạy cùng trường làm gì thế? Cậu
học trò lớp Chín dưới Yến tặng con cá ngừ. Lúc đó cứ ngỡ Yến là một nơi xa xôi
nào lắm. Giờ lặng người khi đứng trước Hòn Yến. Chưa có cảnh biển nào gây xúc động
đến thế! Hai khối đá lớn nhỏ sừng sững giữa trời mây có cảm giác với tay là chạm
được. Nước biển thì như một bức tranh phối màu có chủ đích. Phía xa là xanh
dương đậm, gần hơn là màu rêu của đá, trắng của san hô. Đúng là một tuyệt tác của
thiên nhiên. Càng tiếc hơn nữa khi cô em họ đổi về An Hòa sau đó mấy năm bảo,
thập niên 80 Hòn Yến còn đẹp hơn bây giờ rất nhiều đồng thời tiết lộ Yến(3) chỉ
cách trường cấp II An Hòa nơi chị dạy hơn một cây số có thể đi bộ được.
Xe rời
An Hòa đi ngang qua địa phận xã An Chấn những cái tên như Phú Quý, Long Thủy lại
thấy bồi hồi. Ôi Tuy An một thời tuổi trẻ!
Bên
cạnh các thắng cảnh phía Nam và phía Bắc các bạn Sài Gòn còn dành nhiều tình cảm
cho thành phố Tuy Hòa. Hiền hòa, không chặt chém, ồn ào thậm chí kẹt xe chẳng
khác gì Sài Gòn như nhiều thành phố du lịch biển khác. Tuy Hòa tạo cho người
nơi khác đến cảm giác được sống chậm, bình yên. Chì là một buổi tối ngồi trên
chiếc ghế lười cạnh tháp Nghinh Phong ngắm ánh đèn nhấp nháy ngoài khơi. Chì là
một buổi sáng uống Café Tùng, đi dọc đường Tản Đà nghe bạn kể tuổi thơ với những
chùm chim chim, dúi dẻ nơi căn nhà của ngoại dưới chân núi. Chỉ là khoảnh khắc
đứng trên núi Nhạn nhìn ngọn Chóp Chài rồi dòng sông Ba tuôn mình ra biển lớn
thầm thì, bạn có biết quê bạn thơ mộng lắm không? Và sau hết thảy thay cho lời
khen ngợi là câu hứa sẽ trở lại Phú Yên nói chung, Tuy Hòa nói riêng lần nữa.
Phú
Yên trong con mắt người phương xa như thế còn người gốc ở đó ra sao? Khẩu vị,
thói quen, tâm hồn dù lưu lạc bao nhiêu năm vẫn là người con xứ biển. Số lần trở
về nhiều hơn khi du lịch phát triển. Tự hào khi thấy hình ảnh quê hương xuất hiện
trong các bộ phim nổi tiếng như Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh, Ngày Xưa Có Một
Chuyện Tình, Hẹn Em Ngày Nhật Thực. Thế nhưng bên cạnh niềm vui còn vài nỗi băn
khoăn. Có cần thiết phải làm một con đường trang trí màu sắc lòe loẹt dẫn vào
Gành Đá Dĩa, những hàng quán nhếch nhác cản trở tầm nhìn ở Hòn Yến, những lồng
bè buôn bán luộm thuộm ở Vũng Rô, cảnh giả ở các khu du lịch. Mong sớm có một
bàn tay tổng đạo diễn nếu không làm cho Phú Yên đẹp hơn xin hãy trả lại vẻ đẹp
tự nhiên vốn có của thiên nhiên ban tặng.
Hôm
chia tay Tuy Hòa xe qua khỏi cầu Đà Rằng hỏi các bạn nghĩ thế nào về Phú Yên?
Thay cho câu trả lời là hàng loạt câu hỏi địa phương từng đến tên gì, quán ăn
đó ở địa chỉ nào, chả dông là chả ra sao, mùa nào du lịch Phú Yên thuận tiện nhất.
Ông bạn nhà văn quê Đồng Tháp còn khoe cuốn sổ tay ghi chi chít các chi tiết
cho loạt bài Phú Yên Du Ký sắp ra mắt. Cô bạn gốc Chợ Mới An Giang lo xa, lần
sau đi Phú Yên sẽ đến những điểm nào? Biển trời Phú Yên rộng mở khắc đi khắc đến!
QUANG
ĐẶNG
1/Truyện
ngắn Ở Lại Cung Đường trong cuốn Muôn Nẻo Đường Về của QĐ
2/Bài
hát Chiều Qua Tuy Hòa của NS Nguyễn Đức Quang
3/Yến
tên gọi tắt Hòn Yến của dân địa phương