530 . Giới thiệu sách mới: MÊNH MÔNG NỖI NHỚ Thơ Nguyễn Minh Nữu - NXB Văn Phong (Tháng 8.2025).

 

GIỚI THIỆU SÁCH MỚI

MÊNH MÔNG NỖI NHỚ
Thơ Nguyễn Minh Nữu
Tranh bìa: Trương Vũ
Thiết kế bìa và dàn trang: Nguyễn Minh Nữu
Tựa: Phạm Cao Hoàng
Bạt: Nguyễn Minh Diễm
170 trang – NXB Văn Phong – Tháng 8.2025

Liên lạc:
(703) 608 - 8001
nuuminhnguyen@gmail.com

 *

THAY LỜI TỰA

Thơ của bạn tôi – Những lần trở về

Thế nào là một bài thơ hay?

Tùy theo quan điểm và cảm nhận của mỗi người, câu trả lời có thể không giống nhau. Riêng tôi, một bài thơ hay là bài thơ mà khi đọc mình có thể hiểu, có thể chia sẻ một khía cạnh nào đó trong đời sống và đọc xong rồi vẫn muốn đọc lại. Nguyễn Minh Nữu là một tác giả có nhiều bài thơ như vậy.

Trước 1975, tôi có đọc một số truyện ngắn của Nguyễn Minh Nữu đăng trên tạp chí Văn ở Sài Gòn. Sau này, khi đã có internet, tôi mới có dịp đọc thơ Nguyễn Minh Nữu. Bài thơ đầu tiên của Nguyễn Minh Nữu tôi đọc được là bài MÊNH MÔNG TRỜI BẤT BẠT. Bài thơ gây ấn tương rất mạnh nơi tôi và tôi đã đọc đi đọc lại rất nhiều lần.  Bài thơ ghi lại sự xúc động và nỗi ngậm ngùi của tác giả khi về Sơn Tây để thăm mộ ông cụ thân sinh trước khi lên đường sang Mỹ định cư. Bài thơ giống như một bức tranh trong đó ghi lại hình ảnh người con biệt xứ 40 năm trở về thắp nén nhang  tưởng nhớ và nói lời giã biệt cha mình trước khi ra đi thêm một lần nữa.

MÊNH MÔNG TRỜI BẤT BẠT
 
Bất Bạt ngừng ngay giấc ngủ ngày
Yên Kỳ ngàn mộ mở vòng tay
Đón tên phiêu bạc bao năm cũ
Mềm lòng quay lại cố hương đây.
 
Thắp nén nhang thơm ở giữa đồi
Nghe lòng thương nhớ đã trùng khơi
Xa trong cõi khác người quay lại
Rộng lượng Ba Vì, mây trắng thôi.
 
Muốn khóc lên cho nhẹ ngậm ngùi
Xin quỳ để thấy xót xa nguôi
Ai xui chim Việt về Nam nhỉ
Bốn chục năm trường nhạn lẻ đôi.
 
Nắng mới triêu dương trời đã tối.
Chồi chưa đủ lá đã phong ba
Lưu thân đi những phương xa lạ
Tiếp mạch thư hương, giữ nếp nhà.
 
Muôn dặm thiết tha hồn lữ thứ
Nồng nàn hương sắc Thủy tiên xưa
Trước mộ tâm dâng lời khấn nguyện
Nối dòng, xin nối lại dòng thơ.
 
Sơn Tây, Sơn Tây mưa lê thê
Đời sao hứa được lúc ta về
Gói cả núi đồi vào ký ức
Ta nhớ, và Sơn Tây nhớ nghe.

Sơn Tây, nơi đã tạo nguồn cảm hứng cho Quang Dũng viết nên tuyệt tác ĐÔI MẮT NGƯỜI SƠN TÂY và Nguyễn Minh Nữu đã góp thêm một bài thơ cho vùng đất này. Tôi không có ý định so sánh bài thơ của Quang Dũng với bài thơ của Nguyễn Minh Nữu. Tôi chỉ muốn để cập đến những bài thơ lấy bối cảnh Sơn Tây. Có những nơi chúng ta chưa từng đến nhưng qua một bài thơ, một bài hát, chúng ta yêu mến và ước mong có được một lần đặt chân đến đó. Ví dụ, sau khi bài hát San Francisco của John Phillips ra đời vào năm 1967, hàng trăm ngàn người đã đến thăm thành phố này và nhiều người trong số đó đã chọn San Francisco làm nơi định cư lâu dài. Còn tôi, qua hai bài thơ của Quang Dũng và Nguyễn Minh Nữu, tôi yêu mến Sơn Tây và vẫn mong có một ngày đến đó.

Đi để trở về. Nguyễn Minh Nữu ra đi để rồi lại trở về. Năm 2015, anh trở về và lần này anh viết bài thơ VỀ LẠI SÀI GÒN SAU 20 NĂM. Thêm một bài thơ hay. Nguyễn Minh Nữu sinh ra ở Hà Nội nhưng  lớn lên ở Sài Gòn và anh có nhiều kỷ niệm ở Sài Gòn hơn bất cứ nơi nào khác. Đọc bài thơ, tôi hình dung ra hình ảnh tác giả trở về sau 20 năm xa xứ, đứng ở một nơi nào đó giữa lòng Sài Gòn và đoc những câu thơ viết từ trái tim của một người lúc nào cũng nặng lòng với quê hương, gia đình, bạn bè và kỷ niệm.

VỀ LẠI SÀI GÒN SAU 20 NĂM

Ta đã về đây lòng Đại Lộ
Thênh thang mà dạ hắt hiu buồn
Đăm đăm đôi mắt người thiên cổ
Vẫn dõi theo ta tới ngọn nguồn
Thoáng thế hai mươi năm khốn khổ
Mắt lệ ai, mà mưa vẫn tuôn
 
Cây đứng sao hiu hắt một mình
Lá rơi từng cặp lá song sinh
Ta về đứng ngẩn soi gương nước
Thấy bóng trăng che nhạt bóng mình
Buồn quá tay nâng ly rượu đắng
Gọi người phiêu lãng kiếp nhân sinh
 
Hành trang chỉ có vài trang giấy
Hồn Đường thi vọng rất hoang mang
Lưng nghe đã mỏi mòn sông núi
Chiêu niệm người đưa bóng hạc vàng
Về đây lòng vẫn ngoài biên tái
Đốt nén hương thương chuyện lỡ làng
 
Ta đã về đây vuông chiếu cũ
Thù tạc dường như thiếu mấy người
Ngâm lại câu thơ tình đắm đuối
Bật cười như chuyện tiếu lâm thôi
Thả xuống giữa bàn hoa giống lạ
Chờ xem năm tới sẽ đâm chồi. 

Và, đọc bài thơ này, tôi lại muốn trở về Sài Gòn, uống một ly cà phê ở phía trước nhà thờ Đức Bà, ăn một ổ bánh mì ở đường Nguyễn Thiện Thuật và lang thang trên những con đường rợp mát bóng cây.

Nguyễn Minh Nữu làm thơ không nhiều. “Quý hồ tinh bất quí hồ đa”. Thơ anh có chất hào sảng, chí tình, tràn đầy yêu thương… “Văn tức là người” (*). Thơ Nguyễn Minh Nữu như thế nào thì con người anh cũng như thế đó… Anh đã sống hết lòng với văn chương, ngày ấy cho đến bây giờ.

PHẠM CAO HOÀNG
Virginia, 8.2025

__________________

(*) "Le style, c’est l’homme même" (Văn tức là người). Câu nói nổi tiếng của Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon (1707–1788). Ông là một nhà toán học và vũ trụ học người Pháp

338 . ĐẶNG TIẾN, Như nắng qua Đèo, Nhân ngày thơ quốc tế 21/3, Ngôn từ trẻ em , Vô Đề, Thi Sĩ,

                                                                     

NHƯ NẮNG ĐÃ QUA ĐÈO

Như nắng đã qua đèo
Sáng như mảnh gương không chút bụi
Và sắc
Và trong
Trước khi xuống núi...

Thanh vân làm nền tĩnh lặng thăm thẳm sâu
Sương chiều bảng lảnh mờ xa như khói
Tịch lặng cõi trần gian
Hoàng hôn buông
Hoàng hôn buông
Tịch lặng

Như nắng đã qua đèo
Ta một mình đường xa
Chút ưu phiền nhẹ như làn sương mỏng
Bên kia núi là cố hương chắc đang vàng sậm nắng
Lô giang lấp lánh êm đềm
Hồng hà thao thiết chảy
Ngã ba Hạc độ xuân sang trầm mặc
Lá xanh biếc cành cao cổ thụ trăm năm
Cá anh vũ đã rời hang đá khẽ khàng búng nước?
Hoa gạo đỏ như son dưới ánh thiều quang...

Như nắng qua đèo
Ta một mình chiều hôm quãng vắng
Bên kia núi vời vợi cố hương...

Như nắng đã qua đèo
Ánh lên lần cuối
Một khoảnh khắc trời trong
Một khoảnh khắc thanh vân tít tắp
Một khoảnh khắc mơ mơ sương giăng chân núi
Một khoảnh khắc "nhất hệ cố viên tâm"(•)
Một khoảnh khắc ta trò chuyện trong thinh lặng.

Kìa nắng đã qua đèo!

-----
(•) "Cô chu nhất hệ cố viên tâm" thơ Đỗ Phủ

929 . HOÀNG KIM OANH - Ta buồn như đá- lạnh ngàn năm

 

TA BUỒN NHƯ ĐÁ- LẠNH NGÀN NĂM…

(Đọc tập thơ Mênh mông chiều của Lê Thị Ái Niệm)

                         Ta có vầng trăng muôn ước hẹn

Xao xuyến vì ai những đêm rằm

Những bước chân xa không dừng lại

Ta buồn như đá – lạnh ngàn năm…

       (Bài thơ tặng ngày sinh nhật)

 Câu thơ buồn nhất trong 86 bài thơ ở tập Mênh mông chiều của Lê Thị Ái Niệm mà tôi mở-gấp tập bản thảo nhiều lần vẫn không thể nào xua nỗi ám ảnh về nó được, cũng chính là bài thơ tác giả viết cho chính mình ngày sinh nhật. Lẽ thường, sinh nhật là ngày đông vui, có gia đình, bạn bè và những lời chúc tụng yêu thương. Lê Thị Ái Niệm có ai? “Riêng mình một cõi nắng mưa thôi” dù quanh nhà thơ không phải không có những vòng tay bạn bè ấm áp, những người bạn tri kỷ có thể chếnh choáng chén rượu suốt canh trường hay ấm lạnh buồn vui từ thời áo trắng Đồng Khánh thơ ngây... Lê Thị Ái Niệm có gì? Ba điệp khúc mở đầu ba khổ thơ dõng dạc “Ta có…”, “Ta có…”, “Ta có…” như liệt kê tác giả nhận được rất nhiều thứ… Đó là: (1) Ta có dại khờ không kể hết, (2) Ta có mùa thu đi không hết, (3) Ta có vầng trăng muôn ước hẹn. Mà nhà thơ cũng giàu có thiệt, giàu những dại khờ, ước hẹn, mộng tưởng đến thừa thãi, tràn trề không kể hết, không đi hết, không đếm hết…

Đá vốn là một vật thể cứng rắn vô tri. Nhưng thẳm sâu trong cội nguồn thần thoại của đá, “linh hồn con người và đá có một mối liên quan chặt chẽ (...) Đá không phải là những khối vô hồn; những tảng đá sống rơi từ trên trời xuống, sau khi rơi xuống chúng vẫn là những vật sống (...) Đá và người đại diện cho sự vận động theo hai chiều: đi lên và đi xuống”[i]… Những hòn đá thô là biểu tượng của tự do, trăm năm ngàn năm lặng lẽ giữa đất trời ấy, hấp thụ mọi tinh khí của vũ trụ, đã biến thành một vật thiêng. Ví nỗi buồn như “đá” khiến nỗi buồn của chủ thể “ta” lồng lộng lạ thường, nhưng cũng là nỗi câm lặng cô đơn tột cùng tuyệt nhiên không thể chia sẻ, giãi bày. Tác giả còn nhấn mạnh tiếp ở vế sau: “lạnh ngàn năm”. Cái số nhiều không xác định, không đo đếm được ấy thực sự đã gợi lên một cái gì vừa lớn lao sâu đậm, vừa vĩnh cửu, vĩnh hằng. Phải chăng đó cũng là nỗi buồn trót “mang nặng kiếp người” được thức nhận trong cái vô cùng của vũ trụ mênh mông?

224. Album MÊNH MÔNG NỖI NHỚ - 10 ca khúc phổ thơ Nguyễn Minh Nữu do Diễm Nancy & Suno thực hiện.

Bấm vào đường dẫn dưới đây

để nghe 10 ca khúc phổ thơ Nguyễn Minh Nữu

do Diễm Nancy & Suno thực hiện.

Album MÊNH MÔNG NỖI NHỚ - 10 ca khúc phổ thơ Nguyễn Minh Nữu do Diễm Nancy & Suno thực hiện.

466. Chuyên đề "VIẾT BÊN DÒNG POTOMAC (1975-2025)" Kỳ 44: VŨ HỐI (1932-2022) Năm bài thơ..

                                                                                       

Sinh ngày 22 tháng 11 năm 1932 tại làng Dương Đàn, quận Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Tốt nghiệp ngành họa và trang trí ở Trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Gia Định. - Sáng lập trường phái Luân Vũ Họa (Paintings In Motion) và Thư Họa (Handwriting Painting). Được ghi danh trong Tuyển Tập L’Art de l’Écriture, Paris, 1993. Có tên trong Tự Điển Danh Nhân Thế Giới, ấn hành tại Anh Quốc năm 1998 (Dictionary of International Biography, 1998 – Cambridge, England). Tác Phẩm đã phát hành: - Mùa Giao Cảm (Thơ, 1958) - Vần Thơ Màu Trắng (Thơ, 1959) - Những Dấu Chân Đi (Truyện Ngắn, 1960) - Chiêm Bao Trở Giấc (Thơ, 1997) - Nghìn Thương Đất Mẹ (Thơ và Thư Họa, 1999). Ống mất tại Maryland năm 2022

                                                              

Nhà thơ/ Họa sĩ Vũ Hối

SÓNG LÚA - MẸ TÔI

Mẹ ơi! Mẹ ơi!
Một  đời bạc vôi
Trắng xóa mái đầu
Bốn mùa mưa nắng
Gánh ưu tư, trĩu nặng mảnh vai gâỳ
Mẹ ơi! Mẹ  ơi!
Màu da mẹ
Sạm nắng rẫy khoai
Gương mặt mẹ
Chằng chịt vết nhăn
Đường thăng trầm
In rõ bước chân con
Tình thương của Mẹ
Điệp trùng sông núi
Mẹ ơi! Mẹ ơi!
Mẹ quên đời, tim lụn đèn khuya
Từ phía mưa giăng
“Bên ráo con ngủ
Bên ướt Mẹ nằm”
Mẹ ơi! Một đời lạnh lẽo
Nhớ về Mẹ!
Mắt sao hôm nhấp nháy
Một đời con hoài  niệm
Mẹ! Mẹ Việt Nam ơi!
Vũ Hối
Cha mãi mãi trong con.
 
Mỗi lần nghe gió vi vu
Tưởng như vẳng tiếng lời ru Mẹ hiền
Mỗi lần nắng gội ngoài hiên
Tưởng như ấm lại cả miền đơn côi
Tưởng Cha, nhớ Mẹ xa xôi…
Tình đời bạc trắng như vôi mái đầu
Thương Cha bao độ bể dâu
Tình nhà, nợ nước, đêm thâu mỏi mòn…
Tình Cha vọng mãi trong con
Thuỷ  chung  vẹn chữ sắt son với đời
Thương Cha dầu dãi mưa trời
Chang chang nắng hạ chờ nơi cổng trường
Đời cha chan chứa tình thương
Mong con nối nghiệp văn chương nếp nhà
Ngàn năm văn hiến nước ta
Năm châu nể phục, con là Việt Nam
Đời Cha lắm nỗi gian nan
Đoạn trường vạn nỗi, đếm ngàn thương đau
Nhớ Cha lòng bỗng nao nao…
Đêm đêm ướt gối, lệ trào, Cha ơi!
Bây giờ cách vạn trùng khơi
Cha ơi! Đâu nữa, nhớ Người, chiêm bao!
Ơn Cha vời vợi trời cao
Phương này con đã nghẹn ngào Cha ơi!
                                                       
 

608 . NGUYỄN VY KHANH - PHẠM CAO HOANG - THƠ CA Ở QUÊ NGƯỜI.

                                                                                                       

                                                                                               

Vào đầu thế kỷ XXI, văn-học hải-ngoại sau một phần tư thế kỷ đã phải chuyển động theo lẽ tự nhiên lão hóa và bất ngờ thêm nhân tố từ trong nước gia nhập cộng đồng ở ngoài nước từ nay đa dạng hơn nhưng đa số vẫn là tập thể tị nạn cùng con cháu họ và nói chung mang cùng tâm thức. Thi ca từng phong phú về giá trị nghệ thuật và số lượng ở thế hệ người Việt hải ngoại thứ nhất, rồi dần yếu đi - phải chăng đã đủ chứng tích, hay ý chí sáng tạo thơ muôn đời đã bớt hoặc hết còn thôi thúc? Đó cũng là thời điểm thơ Phạm Cao Hoàng tái xuất trên trường văn: sau khi định cư ở Hoa Kỳ, đến năm 2005 ông cầm bút trở lại. Nếu trước biến cố 30-4-1975, thơ ca Phạm Cao Hoàng nội dung chủ yếu về chiến-tranh, tình-yêu và quê-hương – cả ba có thể tìm thấy trong Đời Như Một Khúc Nhạc Buồn 1972 và Tạ Ơn Những Giọt Sương 1974 – sau được tái bản trong tuyển thơ Mây Khói Quê Nhà năm 2010, thì thời hải ngoại, ngoài thơ và truyện ngắn, ông còn viết một số ca khúc và điều hành trang mạng Blog Phạm Cao Hoàng sau được chuyển thành Trang Văn Học Nghệ Thuật Phạm Cao Hoàng phamcaohoang.com.

Tác phẩm Phạm Cao Hoàng đã xuất bản ở quê người gồm tập truyện và tạp bút Mơ Cùng Tôi Giấc Mơ Đà Lạt (2013) và tập thơ Đất Còn Thơm Mãi Mùi Hương (2015), đều do nhà Thư Ấn Quán ở New Jersey, Hoa-Kỳ xuất bản.

Đất Còn Thơm Mãi Mùi Hương đến với văn học hải ngoại như những hồi tưởng, tiếc nuối và tâm tình nhẹ nhàng, trầm lắng, rất Việt Nam và thiển nghĩ tiêu biểu cho một dòng văn chương lưu vong, xa quê.

Qua những hồi tưởng thâm trầm này, nhà thơ ghi lại cơn bão dữ đã ập xuống miền Nam ngày 30-4-1975 và đã đày đọa người dân sau những tan nát của cuộc chiến huynh đệ tưởng đã quá đủ:

“khi về thăm lại cố hương

thấy quê nhà nghĩ càng thương quê nhà

hắt hiu một bóng mẹ già

một ngôi mộ cỏ xanh và khổ đau

bâng khuâng một chút vườn sau

ngậm ngùi ngõ trước lao xao nắng vàng

đã qua chưa cuộc điêu tàn

đám mây năm cũ biết tan nơi nào”- Tuy Hòa, 1976

(Sau chiến tranh trở lại Tuy Hòa)

Người người không phân biệt tuổi tác đã phải tìm sống còn, dĩ nhiên “người thi sĩ ấy không còn làm thơ” như tựa bài thơ của 10 năm sau ngày định mệnh ấy:

“mười năm và mười mùa đông

người thi sĩ ấy không còn làm thơ

còn chăng là tiếng ngựa thồ

thở khi lên dốc bụi mờ mịt bay

còn chăng là hai bàn tay

đã chai sạm với tháng ngày gian nan

còn chăng là mây lang thang

trên đồi gió hú bạt ngàn rừng thông

còn chăng là đêm mênh mông

người ngồi nhớ một dòng sông cạn rồi”- Đà Lạt, 1985

(Người thi sĩ ấy không còn làm thơ)

Rồi đến lúc phải bỏ quê hương mà đi - ra đi đã là một mất mát và quyết định ly hương luôn đã là một khó khăn chẳng đặng đừng. Ngay trong những bài thơ đầu sáng tác ở hải ngoại, Phạm Cao Hoàng đã nói nhiều đến những nỗi nhớ quê nhà:

“khi dừng lại bên dòng Potomac

em  bên tôi vẫn rất dịu dàng

gió lồng lộng cả một trời đông bắc

tóc em bay trong nắng thu vàng

...

khi dừng lại bên dòng Potomac

tôi và em nhìn lại quê nhà

buồn hiu hắt thương về chốn cũ

phía chân trời đã mịt mù xa” -  Virginia,  2005 

(Khi dừng lại bên dòng Potomac).

74 . TRAN TRUNG SANG Chieu thu Bay nho nang Maja khoa than,

                                                                       

CHIỀU THỨ BẢY NHỚ NÀNG MAJA KHOẢ THÂN

                                                          

Chiều thứ 7 nàng Maja đi vắng
Bỏ tôi ngồi bên khung gỗ rỗng không
Căn phòng nhỏ, ngoài kia trời tắt nắng
Chiếc ghế dài còn nỗi nhớ mênh mông…
 
Vừa buổi sáng hay 200 năm trước?
Nàng Maja khoe vóc dáng thiên thần
Tôi quỳ xuống và nhẹ nhàng ve vuốt
Những cỏ hoa, lau lách, ngón chân trần
 
Mùi hương ấy có phải từ thiên cổ?
Vẫn ngập tràn hạnh phúc đọng trên môi
Nhan sắc ấy nghìn xưa và muôn thuở
Sáng bừng nằm hoài giữa trái tim tôi
 
Chiều thứ 7 nàng maja có biết?
Tôi đợi chờ như đã tận trăm năm
Và sẽ đến một ngày kia hóa kiếp…
Maja về nàng nhớ hãy khỏa thân
TTS

225. NGUYỄN MINH NỮU 10 bài thơ.

 

        VỀ LẠI SÀI GÒN SAU 20 NĂM

Ta đã về đây lòng Đại Lộ
Thênh thang mà dạ hắt hiu buồn
Đăm đăm đôi mắt người thiên cổ
Vẫn dõi theo ta tới ngọn nguồn
Thoáng thế hai mươi năm khốn khổ
Mắt lệ ai, mà mưa vẫn tuôn
 
Cây đứng sao hiu hắt một mình
Lá rơi từng cặp lá song sinh
Ta về đứng ngẩn soi gương nước
Thấy bóng trăng che nhạt bóng mình
Buồn quá tay nâng ly rượu đắng
Gọi người phiêu lãng kiếp nhân sinh
 
Hành trang chỉ có vài trang giấy
Hồn Đường thi vọng rất hoang mang
Lưng nghe đã mỏi mòn sông núi
Chiêu niệm người đưa bóng hạc vàng
Về đây lòng vẫn ngoài biên tái
Đốt nén hương thương chuyện lỡ làng
 
Ta đã về đây vuông chiếu cũ
Thù tạc dường như thiếu mấy người
Ngâm lại câu thơ tình đắm đuối
Bật cười như chuyện tiếu lâm thôi
Thả xuống giữa bàn hoa giống lạ
Chờ xem năm tới sẽ đâm chồi. 
 
 
TÁCH CHÈ THƠM BUỔI SỚM MAI
 
Nâng tách chè thơm buổi sớm mai
Dáng người như một vệt sương phai
Lẫn vào hương thoảng trầm hương cũ
Lẫn cả hương đêm lúc rạng ngày.
 
Là lúc thời gian đọng giữa chừng
Không gian dường cũng rất mông lung
Mẹ nối bây giờ cùng quá khứ
Và gửi tương lai một tấc lòng
 
Con quấn trong chăn, đã dậy rồi
Nhưng nằm mở mắt ngắm xa xôi
Quanh con như lớp tơ mềm óng
Chỉ thở mà ngân tiếng nhạc vời
 
Thấp thoáng hương bay cuốn bệ thờ
Ánh mắt Cha nhìn như ánh thơ
Con thấy Mẹ nâng tay tách nước
Nghe rung động suốt cõi mơ hồ
 
Thinh lặng giữa đôi bờ hư thực
Hương chè mạn lục thoảng qua môi
Hắt hiu một bóng soi trên vách
Mà khay vẫn có tách song đôi.
 
Những sớm mai kia, có chẳng nhiều
Mẹ già bạc tóc với cô liêu
Con thì phiêu bạc theo năm tháng
Đắng lưỡi tê môi với sớm chiều.
 
Đời con rồi ghé vào hưng phế
Đã biết bao nhiêu cuộc đổi dời
Tĩnh tâm chỉ có khi ngồi lại
Sớm mai nhớ Mẹ, tách chè thôi.
Sớm mai bên Mẹ tách chè thôi
Tâm nhẹ nhàng theo dáng mẹ ngồi.
 

MAI KHÚC
 
Bát ngát áo ai bay
Rung động hồn phôi phai
Chuyến đò sông năm đó
Rào rạt sóng khuya nay
 
Em chia tay Đại học
Chân chim lạ bước đời
Chiến trường tan bom đạn
Anh về hồn tả tơi.
 
Chập chờn nắng kênh mới
Buông tay ngước nhìn trời
Lao đao dòng định mệnh
Chắt chiu chút tình thôi.
 
Thầm thì lời tâm huyết
Nghe hạnh phúc mơ hồ
Sau dẫu đời chao đảo
Còn đắm đuối tình mơ
 
Qua tán lá bồi hồi
Trần lưng đời bĩ cực
Thao thức nằm giữa ngực
Hoài thai mộng tinh khôi.
 
 
VỀ NƠI CHỐN ĐÃ RỜI XA
 
Sóng xô bạc tóc tự bao giờ
Về ngồi ôn lại chuyện xa xưa
Bằng hữu đếm không đầy những ngón
Tay khô điếu thuốc rụng ơ hờ.
 
Những tưởng một xa là mất cả
Con sông dòng cũ, bóng đò đưa
Ở giữa tim người là sóng dập
Dồn từng tiếc nhớ xuống trang thơ.
 
Đã biết bao phen dừng gót lại
Quê người nâng chén uống khơi khơi
Đâu cứ phong sương thì mới lạnh
Đêm nay nghe buốt đến tê người.
 
Thí dụ, chỉ là thí dụ thôi
Bất ngờ từ một chốn xa xôi
Người xưa về trước thềm năm cũ
Sảng khoái thơ vang một góc trời
 
Thí dụ, chỉ là thí dụ thôi
Mà lòng rào rạt mấy trùng khơi
Đâu cứ phong sương thì mới lạnh
Đêm nay nghe buốt đến tê người.
 
 
TƯỞNG CHỈ MƯA THÔI
 
Mới đầu tưởng chỉ mưa thôi
Ai ngờ bão nổi một thời truân chuyên
Hai ta kẻ trốn người tìm
Vui chung thì ít buồn riêng lại nhiều
Nói sao cho hết tịch liêu
Nửa khuya nhìn bóng trăng treo bồi hồi
 
Mới đầu tưởng chỉ quen thôi
Ai ngờ nghiệp chướng kéo đời trăm năm
Đôi ta chẳng biết ai lầm
Nhưng trăn trở cả hai nằm không yên
Nhớ thì nhớ suốt ngày đêm
Càng thương tưởng lại càng thêm ngậm ngùi
 
Mới đầu tưởng chỉ vui thôi
Ai ngờ buồn đến rã rời thịt da
Cám ơn kẻ bỏ đi xa
Cho ta biết vị muối pha trong lòng.
Ở đây thừa cái lạnh lùng
Thế mà nhớ kẻ nghìn trùng lại thương
 
Thương sao cho được mà thương.
 
 
THOÁNG MÂY XA
 
Thoáng mây rồi phiêu lãng
Ánh trăng rồi mênh mang
Tìm nhau là tìm nhớ
Mơ hồ hương khói loang
 
Sóng xô bờ nước lũ
Vỡ tan vào hư vô
Bên trời thân quen cũ
Hát cho tình thiên thu
 
Rừng cây ban mê
Rào rạt mưa sơn khê
Chìm trong cơn mê
Bóng người xa xôi thế
 
Rừng cây xưa vời vợi
Thoáng thấy ai bên đồi
Một lần xa trăm nỗi
Chìm lắng thế nhân ơi
 
Đàn buông cung lơi
Nhịp đàn thêm chơi vơi
Tình chia đôi nơi
Chán chường đưa tay với
 
Rồi trong sau xưa, nơi kỷ niệm
Sẽ thấy mây vô ngại
Nhẹ nhàng trôi xa mãi
Và mãi trong tim người.
 
Cúc Phương phổ nhạc 1995
 
 
NGÁT THƠM KÝ ỨC
 
Từng góc phố ngát thơm từng ký ức.
Mỗi mặt người đăm đắm một riêng tư
Tôi thả tôi về những lối tôi xưa
Không giấu giếm những điều thầm thú vị.
 
Nếu truyền thuyết còn lắm điều kỳ bí
Thì tình người thường lúc có đơm hoa
Bằng hữu tôi ơi, thầm lắng sâu xa
Ai cộng hưởng với tôi thời quá khứ.
 
Bắt đầu từ mái trường thơ ấu cũ
Nơi vỡ lòng ráp vần Mẹ, vần Cha
Tan trường về, đăm đắm cánh diều xa
Vở tập đọc vẽ toàn hoa với lá.
 
Hoa vẫn nở, đời đôi lần vấp ngã
Đường vào đời trùng lặp những phong ba
Khi biết yêu người, cùng lúc biết phôi pha
Cái tồn đọng, chỉ còn là nỗi nhớ.
 
Nhớ rất nhớ, nhớ từng góc phố
Từng đoạn đời bỏ lỡ quên đi
Ước gì tôi tìm được lối quay về
Hôn âu yếm những gì tôi đã mất.
 
Thương lắm đó khoảng trời xanh bất biến
Giữa đổi thay dâu biển của lòng tôi
Áo lính thay rồi, áo thợ cũng thôi
Còn trong vắt cả một thời niên thiếu
 
Từng góc phố ngát thơm chiều xuống thấp
Áo học trò hòa nhập ước mơ xanh
Hoa lá mọn trên đầu nhành lộng gió
Và vô cùng một góc phố riêng tôi.
 
Và thơm lừng một nỗi nhớ khôn nguôi
 
 
HAY EM ĐỪNG VỀ QUAN TÁI BIẾT RA SAO
 
Em về đó, gửi một lời cho biển
Là thiên thu nguyện làm sóng bạc đầu
Là thiên thu giữ tấm lòng bất biến
Mãi mặn nồng dâng hiến dẫu tim đau
Yêu một người, giữ dưới đáy thẳm sâu
Không muốn chia lìa, không mong kết hợp.
 
Ta vẫn vậy dựng đời trên vách đá
Vẫn kiên gan làm kẻ đứng bên lề
Lòng tái tê xanh mãi một câu thề
Mắt có lệ đâu để mà ta khóc
Dõi mắt theo em ngang dọc đi về
Không khép bao giờ trằn trọc cơn mê
 
Em về đó, gửi một lời cho mộng
Cay đắng mặn nồng ta vẫn chắt chiu.
Không sống bên nhau nhưng mà gió lộng
Vẫn tựa hình tựa bóng nương nhau
Ngực ta đây, hãy ghé đầu nghe thử
Cả ngàn lời tình tự vẫn râm ran
 
Em về đó, gửi một lời, rất nhẹ
Cho từng gốc cây, bờ vách trên đường
Cho gió cho mây bốn phương tám hướng
Là giữ cho ta một đóa vô thường
Sẽ nhắc nhớ em giữa bờ sinh tử
Có chỗ em về, là chỗ thân thương
 
Em về đó, ghé chơi vui, rồi trở lại
Hay em đừng về, quan tái biết ra sao...
 
 
 BỐN SÁU NĂM MÀ ĐÂU CÓ BAO
Tặng Trương Thị Kim Mai.
 
Bốn sáu năm mà đâu có hay
Bên em vẫn tưởng mới như ngày...
Văn Khoa những buổi trưa tan học
Áo trắng em về tung gió bay
Hay là ly rượu Tân Hôn đó
Mới nhấp môi mà nghe đã say.
Rồi đến một thời sau 77
Dọc đường gió bụi với mưa bay.
Ôm con bán bánh bên hè phố...
46 năm mà đâu có hay
Đắng cay sao kể hết dãi dầu
Ngọt ngào vẫn giữ được bên nhau
Ta đi từ tận cùng gian khó
Đến có hôm nay bạc mái đầu
Cám ơn đời sống cho ta biết
Chí tình để giữ được bền lâu.
Cám ơn một dạ trung trinh đó
Níu giữ tình nhau sóng dạt dào
Bình minh còn ngát cà phê sáng
Bốn sáu năm mà sao quá mau
Xin mãi yêu như thủa khởi đầu
Và còn yêu mãi mãi về sau
Bởi em là những điều chân chất
Phủ lớp phù sa đất nhiệm mầu
Bởi em là những điều đơn giản
Như cỏ như hoa hóa hiện vào
Bên em ta đã hồn nhiên sống
Cám ơn em độ lượng bên nhau
Xin mãi yêu như thủa khởi đầu
Và còn yêu mãi, mãi về sau.
Bốn sáu  năm mà... đâu có bao?
 
30/11/1977 - 30/11/2023
 

MÊNH MÔNG TRỜI BẤT BẠT
 
Bất bạt ngừng ngay giấc ngủ ngày
Yên Kỳ ngàn mộ mở vòng tay
Đón tên phiêu bạc bao năm cũ
Mềm lòng quay lại cố hương đây.
 
Thắp nén nhang thơm ở giữa đồi
Nghe lòng thương nhớ đã trùng khơi
Xa trong cõi khác người quay lại
Rộng lượng Ba Vì, mây trắng thôi.
 
Muốn khóc lên cho nhẹ ngậm ngùi
Xin quỳ để thấy xót xa nguôi
Ai xui chim Việt về Nam nhỉ
Bốn chục năm trường nhạn lẻ đôi.
 
Nắng mới triêu dương trời đã tối.
Chồi chưa đủ lá đã phong ba
Lưu thân đi những phương xa lạ
Tiếp mạch thư hương, giữ nếp nhà.
 
Muôn dặm thiết tha hồn lữ thứ
Nồng nàn hương sắc Thủy tiên xưa
Trước mộ tâm dâng lời khấn nguyện
Nối dòng, xin nối lại dòng thơ.
 
Sơn Tây, Sơn Tây mưa lê thê
Đời sao hứa được lúc ta về
Gói cả núi đồi vào ký ức
Ta nhớ, và Sơn Tây nhớ nghe.
 
Nguyễn Minh Nữu

670 . NGUYỄN PHÚ YÊN - MỘT GÓC NHÌN TỪ TRONG NƯỚC: 50 NĂM ÂM NHẠC HẢI NGOẠI.

                                                                                   

50 NĂM ÂM NHẠC HẢI NGOẠI (1975 -2025)

Nguyễn Phú Yên

    

     Năm 1975, sau sự sụp đổ của chế độ Việt Nam Cộng hòa, một bộ phận người Việt liên quan chính quyền cũ rời khỏi Việt Nam với các hình thức di tản, vượt biên, các dạng bảo lãnh của chính quyền (HO), bảo lãnh gia đình hoặc ra đi trong trật tự (ODP). Các cộng đồng người Việt sống lưu vong tại nhiều nước trên thế giới, tập trung ở các nước châu Âu, châu Mỹ, đông nhất là tại Hoa Kỳ mà hiện nay đã đạt đến con số 2,3 triệu người. Trong số những người lưu vong có nhiều nghệ sĩ, diễn viên, nhạc sĩ, ca sĩ. Trong hoàn cảnh ly hương, các nhạc sĩ cũ và mới tiếp tục sáng tác nhiều bài hát mới.

     Nhạc hải ngoại là một khái niệm thường được dùng để chỉ các hoạt động âm nhạc do các nghệ sĩ gốc Việt sáng tác và trình bày tại các nước mà người Việt sinh sống. Nền âm nhạc đó còn bảo lưu những ca khúc tân nhạc Việt Nam thuộc nhiều dòng nhạc khác nhau đã từng hiện diện ở trong nước mà họ đem theo như nhạc tiền chiến, rồi đến các sáng tác với nhiều chủ đề từ 1954 đến 1975. Ngoài ra trong hoàn cảnh mới có những sáng tác được viết trong nhiều thập niên sau 1975, trong đó có những ca khúc nước ngoài được viết lời Việt hay những sáng tác mang âm hưởng dân ca ba miền. Họ còn viết các thể loại nhạc không lời, nhạc kịch, nhạc đương đại... để phục vụ các thế hệ trẻ.

     Có thể kể đến các dòng chảy nhạc Việt chính như sau.

1.   Dòng nhạc về thân phận lưu vong.

     Người rời bỏ quê hương luôn mang trong mình nỗi ám ảnh về thân phận lưu vong. Từ đây trong hoàn cảnh mới, họ cảm thấy xa lạ nơi vùng đất mới, xa lạ với mọi phong tục, tập quán của họ trong quá khứ. Một thứ tiếng nói lạ họ phải làm quen. Do đó, trong cuộc sống, khi đối diện với chính mình, họ luôn bày tò cảm xúc của một người mang tâm trạng lưu đày đang đi tìm một chốn nương thân. Chủ đề thân phận lưu vong đã xuất hiện trong sinh hoạt văn nghệ của họ ngay từ những ngày đầu mới đến vùng đất mới.

     Có thể nói tác phẩm của NS Nam Lộc là tâm trạng của một người di tản cô đơn, buồn khổ, khi họ nghĩ đến quê hương xa vời, nơi đó có những con phố, những hàng cây thân quen, nghĩ đến người thân yêu của mình có thể lạc loài ở phương trời nào đó với bao nỗi trầm luân:

Chiều nay có một người đôi mắt buồn
Nhìn xa xăm về quê hương rất xa
Chợt nghe tên Việt Nam ôi thiết tha
Và rưng rưng lệ vương mắt nhạt nhòa…
Cho tôi xin lại một ngày, ở nơi nơi thành phố cũ
Cho tôi xin lại một đời, một đời sống với quê hương
Cho tôi đi lại đoạn đường, hàng cây vương dài bóng mát
Cho tôi an phận ngàn đời, bên bờ đê vắng làng tôi…

     (Nam Lộc, Người di tản buồn)

91. LÃM THÚY Thơ Xuân trong lệ

THƠ XUÂN TRONG LỆ

Mỗi ngày con đếm một ngày buồn

Năm tháng chia đều bao nhớ thương

Hình như đời chẳng còn vui nữa

Từ khi Mẹ ngủ giữa vô thường.

 

Thật vậy. Chỉ còn là nước mắt

Sớm tối chan hoà nỗi đớn đau

Từ khi vùi Mẹ trong lòng đất

Từng phiến hoa cương ủ mộ sầu !

 

Nhớ ngày năm ngoái con còn Mẹ

Cùng đón Xuân về , vui biết bao.

Mẹ khuất. Năm nay Xuân quạnh quẽ

Tha hương nghe lạnh gió đông sầu.

 

Buồn lắm Mẹ ơi ! Đời viễn xứ

Mà chốn quê hương lạc lối về

Thuyền con giữa muôn trùng sóng dữ

Ngọn hải đăng chìm trong biển khuya !

 

Con chẳng lấy gì so sánh được

Cái điều mất mát lớn lao kia

Ngày đi lệ nhỏ theo từng bước

Trái tim tan nát nỗi chia lìa.

 

Mẹ bỏ con đành sao hỡi Mẹ ?

Nhớ hẹn mai về ăn Tết chung

Thơ Xuân con viết trong màn lệ

Mẹ khuất. Đâu còn ai đợi mong !

13-01-2012

 

MẸ CÓ ẤM ĐÊM MƯA?
 
Nghe gió đông tràn nhớ ngn ngơ 
Mộ mẹ đêm nay gió có lùa ? 

Tấm chăn con đắp ngày khâm liệm 
Có làm Mẹ ấm những đêm mưa ?

  
Mẹ đi sau mấy bữa hôn mê 

Nhớ lại, lòng con vẫn não nề 
Gọi Mẹ bao lần, lay chẳng dậy 

Chẳng biết mơ hồ Mẹ có nghe ?
  
Mẹ đi không một lời trăn trối 

Không lời giã biệt những thân yêu 
Ngày ấy nát tan và bối rối 

Biết gửi gì cho Mẹ mang theo ?
 
Mà thôi, có lẽ vậy còn hơn 
Tử biệt , lời chi nói cũng buồn 

Để Mẹ đau lòng, con chẳng nỡ 
Thà rằng con gánh nỗi sầu thương ! 

 

Tấm chăn mang tự trời xa xứ 
Là chút lòng thương gửi mẫu thân 

Đắp Mẹ đêm đêm trong giấc ngủ 
Thiên thu còn mãi nỗi ân cần …

  
Đêm nay về, lạnh. Tràn thương nhớ 

Tưởng Mẹ mồ sâu chắc lẻ loi. 
Cầm lòng, sao lệ không ngừng đổ 

Nghe vọng đâu đây tiếng Mẹ cười.
 
28-1-2012

 

MẸ ĐỪNG XÁ TỘI CHO CON

Khi mẹ còn lại một mình

Bóng ngày cô quạnh vây quanh chỗ ngồi

Con đi, chân chẳng nỡ rời

Nghe đau xót đến tơi bời ruột gan

Bước ra, quay lại mấy lần

Ôm sao cho rộng những ngần ấy thương

Mẹ như tượng đá im buồn

Không lời tiễn biệt, nghe dường thờ ơ

Không đưa theo, chẳng dặn dò

Mà con hiểu, lệ như mưa trong lòng

Cô đơn ngồi một góc phòng

Nghe chân dần khuất, mênh mông ngậm ngùi

Thà rằng cứ khóc, mẹ ơi

Để cho dòng lệ chảy trôi ưu phiền

Còn hơn mẹ cứ im lìm

Mà lệ chảy ngược về tim. Nghẹn ngào

Mỗi lần xa, một lần đau

Sợ không gặp mẹ, lần sau con về

Lệ rơi từng bước chân đi

Đời, bao nhiêu cuộc sinh ly não nùng ?

Con xa dịu vợi, nghìn trùng

Để mẹ thương nhớ, ngày mong, đêm chờ

Để đau lòng mẹ tiễn đưa

Mà câu phụng dưỡng còn chưa vuông tròn

Mẹ đừng xá  tội cho con

Biết thương tâm vậy sao còn mãi đi ?

2-2-2010